Manastir Beočin

Manastir Beočin obnovili su 1697. godine izbegli monasi manastira Rače u Bosni, na mestu ranijeg, u tursko doba zapustelog manastira. Najstariji pomen manastira je iz 1623. godine. Jeromonah Hadži Stefan (proiguman, duhovnik, postrižnik Rače) 1728. zida dva konaka sa podrumom na zapadnoj strani, a jeromonah Hristofor 1741. podiže deo zdanja na južnoj strani. Ta zdanja su vremenom, do 1765, povezana u današnji manastirski kompleks (jedno krilo ka zapadu, drugo ka jugu).Manastirska crkva Vaznesenja Gospodnjeg sagrađena je i dovršena 1732. godine, troškom Milivoja Milakovića iz Futoga i njegovog sina Petra (poštara iz Gložana), u vreme cara Karla VI, mitropolita Vikentija Jovanovića i igumana Prohora. Ikonostas su pozlatili 1762–1765. Obrad Sadonić i sin Teodor iz Novog Sada.U manastiru se čuva pečat manastira Rače sa natpisom i predstavom Hrista sa anđelima, kao i brojne rukopisne i štampane knjige (rukopisne „srbulje”), među kojima je najstarija rukopisna knjiga iz 1560, a najstarija štampana iz 1519. Od bogoslužbenih dragocenosti ističu se ručni krst (1625) i putir sa diskosom (1670), kao svojina Rače.

Manastir Bešenovo

Manastir Bešenovo, posvećen Svetom arhangelu Mihailu, po predanju je podigao kralj Dragutin, a po izgledu crkve i konaka vidi se velika starina. U manastiru se čuva stari krst sa godinom 1297. i natpisom koji pominje manastir. Pominje se i izuzetno izrađeno Raspeće sa ikonostasa, koje su neki putnici želeli da otkupe za muzej u Beču. Od relikvija i starina ističu se: rukopisno Jevanđelje iz 1547. bogato okovano, kapela na horu posvećena sv. Kiriku i Juliti (Vračevima), kao i pojas patrijarha Arsenija IV iz 1740. U crkvi je sahranjen Aleksandar Rašković, bivši podvojvoda srpski. Južni deo manastirskih zdanja podignut je 1730. trudom bratstva i pobožnih hrišćana. Manastir ima uređenu arhivu i biblioteku sa rukopisnim knjigama (najstarija 1581) i brojnim štampanim knjigama (oko 460 primeraka).

Manastir Vavedenja Presvete Bogorodice

 Gornja crkva u Sremskim Karlovcima, posvećena Vavedenju Presvete Bogorodice, potiče najverovatnije iz prvih decenija 16. veka, a arheološki ostaci upućuju i na stariju, predtursku fazu. Prvi posredni pomen datira iz 1559. godine, dok se početkom 18. veka pouzdano javlja kao manastirska bogomolja. Hram je više puta obnavljan, naročito sredinom 18. veka, kada dobija svoj prepoznatljiv izgled i ikonostas koji je oslikao Dimitrije Bačević. Značajne obnove izvedene su i početkom 20. veka. U hramu se čuva čestica moštiju Svetog Nektarija Eginskog, a u porti i kripti sahranjeni su istaknuti crkveni velikodostojnici, uključujući srpske patrijarhe Georgija i Lukijana. Od 2016. godine, odlukom Episkopa sremskog Gospodina Vasilija, ova svetinja ponovo ima status manastira.

 

Manastir Ravanica (Vrdnik)

 Manastir Ravanica (Vrdnik), posvećen Vaznesenju, slavi hramovnu slavu na Vidovdan. Po manastirskim zapisima iz 18. veka i predanju, starija crkva je mogla biti izgrađena u 16. veku (pominje se 1589). Godine 1697. doseljavaju se monasi iz Sent Andreje, a narod od tada manastir naziva Ravanicom, jer je u njemu počivalo telo svetog kneza Lazara (preneto iz Ravanice u Srbiji). Crkva je podignuta 1811. godine za mitropolita Stevana Stratimirovića, kada su mošti kneza Lazara prenete u novi hram; stara crkva je iste godine srušena i obeležena kamenim krstom. Manastir je bio važan i u vreme Ticanove bune 1807. godine. Zbog revolucije 1848. mošti su privremeno prenošene, a 1898. crkva je obnovljena posle oštećenja od zemljotresa. Manastir čuva izuzetne dragocenosti i isprave: putir od zlata i srebra, pečate i privilegije, povelje i hrisovulje, kao i predmete i predanja vezana za kneza Lazara i Ravanicu. Posebno se pominju svileni pokrov koji je izradila monahinja Jefimija, kao i bogata zbirka rukopisnih i štampanih srbulja (uglavnom XVI–XVII vek).

Manastir Grgeteg

 Manastir Grgeteg je posvećen Svetom Nikolaju. Po zapisima iz 1753. i manastirskom inventaru iz 1785, manastir je po predanju osnovan 1471. godine od strane despota Vuka „Zmaja Ognjenog”, po želji oca mu despota Grgura (monaha Georgija u Hilandaru). Manastir je posle turskih razaranja dugo bio zapusteo, a važan dokument je privilegija cara Leopolda I iz 1691, kojom manastir sa posedima daruje episkopu Isaiji Đakoviću. Manastir obnavlja Isaija, a posle njega i drugi mitropoliti kao uživaoci manastirskih dobara. Velike popravke vezuju se za mitropolita Pavla Nenadovića (1753–1754: crkva, zapadne ćelije i zgrade). Manastir je ukinut 1776. od Josifa II, zato što su njegove raskošne zgrade bile u neskladu sa prihodima kako navodi Fridrih Vilhelm fon Taube nemački putopisac. Već 1777. ponovo vraćen manastirski život odlukom Marije Terezije, uz posebnu privilegiju i naknadu mitropolitu. Arhiva počinje od 1691, a biblioteka ima oko 2000 svezaka, uz rukopisne srbulje.

Manastir Jazak

 Manastir Jazak posvećen je Svetoj Trojici (Duhovi). Najstariji pomen je iz 1522, a po predanju ga je osnovao despot Jovan Branković. Pominje se i postojanje starog ženskog manastira u blizini, što potvrđuju zapisi na ikonama koje su monahinje priložile 1678. godine. Manastirski hram je od kamena podignut je 1736, a dovršen 1758. trudom mitropolita Pavla Nenadovića, bratstva i pobožnih ljudi. Manastir je poznat i kao mesto gde počivaju mošti cara Uroša. Živopis je rađen 1769, a pojedine celine i tronovi podizani su u drugoj polovini 18. veka dobrotvorstvom pojedinaca. Arhiva počinje od 1889, biblioteka ima 323 knjige.

Manastir Krušedol

 Manastir Krušedol podigao je despot Maksim (kao vladika i mitropolit), sin despota Stefana Brankovića i despotice Angeline, oko polovine 15. veka. Crkva je posvećena Blagoveštenju, a manastir se u narodu vezuje za majku Angelinu. Despot Jovan je manastiru darovao 16 sela, a u manastiru se čuva njegova gramata iz 1496. godine.  Manastir su Turci spalili 1716, kada su izgorele mošti više članova porodice Branković (prema natpisima u manastiru). Obnova je trajala od 1721. do 1751. godine, u vreme više crkvenih velikodostojnika; crkva je kasnije premolovana 1827. U manastiru su sahranjeni patrijarh Arsenije III Čarnojević, mitropolit Isaija Đaković, drugi mitropoliti, patrijarh Arsenije IV, vladika Nikanor Pečujski i knjeginja Ljubica Obrenović, kao i više istorijskih ličnosti. Krušedol ima značajnu riznicu: bogato ukrašena jevanđelja (među kojima i rukopisi iz 1514), krune, odežde, oružje i druge dragocenosti, kao i slike značajnih ličnosti. Manastir je bio i mitropolitska rezidencija 1707–1720, a u njemu su održavani i narodni sabori.

Manastir Kuveždin

 Po predanju, manastir Kuveždin podigao je despot Stefan Štiljanović. U manastiru se čuva bakrorez/ikona sa prikazom starog Kuveždina, koji je podignut 1772. godine u vreme arhiepiskopa Jovana Georgijevića i igumana Kirila Jovanovića, pa se po tome smatra da je to bio „drugi” manastir posle predanjskog. Manastir i crkvu, na starim temeljima, obnovio je iguman Genadije Kirilović sa bratstvom i pobožnim hrišćanima: gradnja je započeta 1805, a dovršena 1816. godine, za vreme mitropolita Stefana Stratimirovića (potvrđuje kamena ploča nad južnim vratima). Hram je posvećen Svetom Savi. Živopis je nastao 1850–1853. u doba patrijarha Josifa Rajačića i arhimandrita Nikanora Grujića. U crkvi se ističu scene: sv. Simeuna Nemanja na samrtnom času, kao i žitije sv. Save oslikano po svodu. Manastir ima filijalu Divšu – manji manastir „iz starog doba“. Pominje se da je 1763. godine u Divši bio iguman jerođakon Vasilije. Narod je manastir često nazivao „kod sv. Save“, po hramu i posvećenju. Manastir je obnovljen 1901. godine. Biblioteka: 469 knjiga (15 rukopisnih i 4 štampane srbulje). Arhiva: bez važnijih dokumenata.

Manastir Privina Glava

 Manastir Privina Glava, posvećen Saboru Svetog Arhistratiga Mihaila, po predanju je podigao despot Jovan Branković oko 1496. godine. Manastirski zapis pominje da je despot tada „manastir srušen pravljaše“ sa bratom Maksimom, što ukazuje da je i pre toga na tom mestu postojao stariji manastir. Po drugom predanju, naziv se vezuje za Priva/Pribu koji je navodno osnovao mali manastir u 12. veku. Na temeljima despotove crkve i ćelija, manastir je obnovljen 1741. blagoslovom patrijarha Arsenija IV uz pomoć monaha i naroda, a osvećen 1760. od mitropolita Pavla Nenadovića. Crkva je od tesanog kamena, pokrivena limom 1791, a premolovana 1829. Manastir je opisan kao u dobrom stanju. U blizini je selo Berkasovo, gde je, po predanju, živeo despot Jovan; pominju se zidine grada i česma „Despotovac“ za koju se veruje da ne presušuje. Biblioteka: 270 knjiga.

Manastir Rakovac

 Manastir Rakovac je posvećen svetim besrebrenicima i čudotvorcima Kozmi i Damjanu. Po starom manastirskom zapisniku, manastir je u 15. veku podigao blagoverni hrišćanin Raka, veliki komornik despota Jovana Brankovića. Predanje kaže da je u lovu ubio jelena i na tom mestu podigao manastir, a potom izdejstvovao da manastir dobije selo Ledince. Turci su manastir spalili 1541. godine pri pohodu na Budim. Od 1657. do 1704. manastir je postepeno obnavljan dolascima monaha iz Srbije i pomoću pobožnih hrišćana. Zbog starosti i oštećenosti originalnog zapisa, arhimandrit Nikanor Jovanović naložio je da se tekst prepiše „za pamjat buduću“, što stoji u završnici zapisnika. Među nastojateljima/arhimandritima pominju se i visoki crkveni velikodostojnici (npr. episkopi Georgije Hranislav, Pantelejmon Živković, Evgenije Jovanović, Arsenije Stojković). U manastiru je sahranjen episkop Živković. Arhiva počinje od 1740, ali bez važnijih dokumenata. Biblioteka: 943 knjige.

Manastir Velika Remeta

 Manastir Velika Remeta posvećen je svetom velikomučeniku Dimitriju i po predanju važi za jedan od najstarijih fruškogorskih manastira, mada se ne zna pouzdano ko ga je i kada podigao. Manastirski zapisnik pominje da je osnivač navodno Leontije, neki „eparh ilirički“, ali bez određenog vremena. Pominje se i da je Rusija za vreme Petra Velikog pomagala manastir. Manastir su obnavljali i darivali brojni ktitori: mitropolit Vićentije Popović (1722), plemić Andrej Andrejević sa bratom Jakovom (zvonik 1734), zatim Lazar i Mihailo Vukadinović (Čokrljanovići) sa porodicom (obnova kubeta), kao i više darodavaca za časnu trpezu, ikonostas i tronove. Ikonostas je darovao dr Maksim Nikolić Mišković (1850). Pominje se i kapelica „Ubovac vodica“, koju je podigao Marko Prokopljević u znak zahvalnosti (predanje o isceljenju vida). Biblioteka: 250 knjiga. Dragocenosti: 33 predmeta.

Manastir Mala Remeta

 Manastir Mala Remeta posvećen je Pokrovu Presvete Bogorodice. Po zapisu koji se čuva u manastiru Beočinu, Mala Remetica je bila imanje (salaš/dobro) manastira Rače u Srbiji. Račanski monasi su došli u Srem, a kralj Dragutin im je darovao to imanje početkom 14. veka. Stari manastirski hram postojao je do 1739. Crkvu podigao je oko 1750. godine Stanko Milinković iz sela Šuljma, a osvetio ju je mitropolit Pavle Nenadović 1760. godine. Godine 1869. manastirska zdanja su obnovljena trudom igumana Teofilakta Lepajića uz pomoć Beočina; podignuti su vinograd i voćnjak i unapređeno je gazdovanje. Biblioteka: 266 knjiga.

Manastir Šišatovac

 Manastir Šišatovac posvećen je Roždestvu Presvete Bogorodice. Prema zapisu (svitku) koji se čuva u oltaru, manastir je 1520. obnovio iguman Teofil sa bratstvom, došavši iz Žiče u Srem zbog turskog nasilja. Na mestu je zatekao malu staru crkvu sv. Nikolaja zvanu Remetsko, a zatim podigao novi hram Bogorodici i osnovao manastir. Sadašnju, treću po redu crkvu, podigao je veliki ktitor Vićentije Popović, bivši episkop vršački: temelj je postavljen 1758, a crkva dovršena 1778. Manastir je snabdeo bogatim odeždama i utvarama. Po njegovoj želji, kosti su mu prenete u Šišatovac i sahranjene u crkvi. U manastiru počivaju mošti svetog despota Stefana Štiljanovića. Mošti su u bogato ukrašenom metalnom kivotu, a pominje se i dragocen lanac (sa smaragdom i dijamantom) koji je Vićentije stavio na vrat svetitelja. U crkvi su sahranjeni i Monasterlija vojvoda i Sekula Vitković. Manastir čuva više dragocenosti: čaše/krosovulje, epitrahilj načinjen od despotove haljine, staro jevanđelje iz 16. veka i više velikih portreta (Arsenije IV, Vićentije Popović, Lukijan Mušicki i dr.). Biblioteka: 552 knjige (25 rukopisnih).

Manastir Staro Hopovo

 Manastir Staro Hopovo posvećen je Svetom ocu Nikolaju. Prema predanju i istorijskim zapisima, osnovao ga je Sveti Maksim, despot Đorđe Branković, krajem 15. veka. Na temeljima starog manastira, iguman Zaharija Milivojević je sa bratstvom između 1751. i 1756. godine podigao novu crkvu i manastirska zdanja, koja je posvetio Svetom Pantelejmonu. Zbog skučenosti starog kompleksa, bratstvo je ubrzo podiglo i Novo Hopovo.U manastiru su se čuvale mošti Svetog velikomučenika Teodora Tirona. Značajne građevinske radove u 18. veku izveli su pakrački episkopi Sofronije Jovanović i Nikifor Stefanović, dok su konaci dovršavani do 1760. godine trudom bratstva i manastirskim prihodima. U Starom Hopovu boravio je i Dositej Obradović, koji je ovde primio monaški čin; u manastiru su sačuvane dve prostorije poznate kao „Dositejeve ćelije“.Manastir poseduje vrednu arhivu, koja počinje od 1699. godine, kao i biblioteku sa 739 knjiga, među kojima se nalazi oko petnaest rukopisnih srbulja iz perioda od 15. do 17. veka.

 

Manastir Novo Hopovo

 Prema usmenoj tradiciji i novijim istorijskim tumačenjima, manastir Novo Hopovo osnovao je Sveti vladika Maksim, despot Đorđe Branković, krajem 15. veka. Svetinja se pouzdano pominje u turskom popisu iz 1546. godine, a natpis sa 1490. godine, pronađen prilikom zidanja crkve, kao osnivače navodi „bratstvo i dobre hrišćane“. Današnji hram Svetog Nikolaja podigli su 1576. godine dobrotvori iz Gornjeg Kovina, čija su imena uklesana iznad zapadnih vrata. Hram je građen u duhu moravske škole, sa trikonhalnom osnovom i kupolom, a živopisali su ga svetogorski majstori početkom 17. veka. Priprata je oslikana 1654. godine. U 18. veku podignuti su konaci i barokni zvonik, kao i raskošan ikonostas koji je oslikao Teodor Kračun. Novo Hopovo bilo je jedno od najznačajnijih duhovnih i prosvetnih središta Srpske Crkve, pa je u njemu boravio i Dositej Obradović, koji je ovde zamonašen; po njemu je nazvana i „Dositejeva česma“. Manastir je tokom vekova više puta stradao, naročito 1688. i u Drugom svetskom ratu, kada je gotovo potpuno razoren. Mošti Svetog Teodora Tirona tada su spasene i kasnije vraćene u manastir. Nakon rata, Novo Hopovo je obnavljano u više navrata, a od 1920. godine funkcionisalo je i kao ženski manastir. Konačna duhovna i materijalna obnova nastavljena je krajem 20. i početkom 21. veka. Danas je Novo Hopovo aktivan manastir, čuvar vredne biblioteke, arhive i rizničkog nasleđa, kao i mesto velikih sabranja na praznike Svetog Teodora Tirona i Svetog Nikolaja.

Manastir Fenek

 Manastir Fenek je posvećen sv. prepodobnoj mati Paraskevi. Po predanju, manastir je zidan u 15. veku, a temelj mu je položila sv. majka Angelina sa sinovima Maksimom (vladikom) i Jovanom (despotom). Manastir je vremenom unapređivan prilozima i milostinjom. Za vreme mitropolita Stratimirovića podignuta je sadašnja velelepna crkva: pokrivena belim limom, sa zvonikom i četiri zvona, a između pevnica i ikonostasa nalazi se veliko kube sa osam prozora. Ikonostas je pozlaćen i oslikan 1818, a zidovi su oslikani 1859. Ispred manastira je kapela koju predanje takođe vezuje za majku Angelinu; obnovljena je 1800. godine od tvrdog materijala, sa malim zvonikom i jednim zvonom. I crkva i kapela posvećene su sv. Paraskevi. U kapeli se nalazi kladenac, koji narod posećuje radi ozdravljenja. Ktitor obnovljene kapele bio je Georgije Raka, trgovac iz Jakova. Oko crkve je sahranjeno više znamenitih lica, naročito u vreme Karađorđevog bekstva (1812–1814), kao i više sveštenika i monaha pristiglih iz Srbije i Stare Srbije. Tu je sahranjen i iguman Sofronije Stefanović, pod čijim nastojanjem je zidana današnja crkva, a u istoj grobnici i vršački vladika Stefan Popović (1848). Arhiva je ustrojena oko 1745. godine i čuva dva važna akta carice Marije Terezije (1747. i 1753). Biblioteka ima 1537 knjiga, sa pisanim srbuljama.

Manastir Petkovica

Manastir Petkovicu, prema narodnom predanju, osnovala je Jelena, udovica Svetog Stefana Štiljanovića. Na sačuvanom zapisu u hramu navodi se da je živopisan 1588. godine zaslugom igumana Akakija, kada je podignuta i najstarija trpezarija. Manastir se pominje u turskim popisima iz druge polovine 16. veka, a krajem 17. veka bio je ugrožen rušenjem, ali je spasen zahvaljujući zauzimanju mitropolita Pajsija.Obnova manastira izvedena je početkom 18. veka po nalogu patrijarha Arsenija III. Sredinom 18. veka Petkovica je imala trikonhosni hram sa kubetom, drvene konake i zvonik, a 1741. godine priključena je manastiru Šišatovcu kao njegov metoh. Zbog zapuštenosti, tokom 19. veka više puta je obnavljana. Manastir je teško stradao u Prvom svetskom ratu, a u Drugom svetskom ratu opljačkana je njegova pokretna imovina i uništen ikonostas, osim duboreznog „Raspeća“. Tokom konzervatorskih radova 1952–1954. godine otkriven je jedan od najstarijih fruškogorskih živopisa, koji je ponovo zaštićen nakon 1991. godine. Savremena obnova započela je 2001. godine dolaskom monahinje Antonine.  U manastiru se od 2002. godine čuva čestica moštiju Svete Petke, a u kompleksu se nalazi i izvor za koji se veruje da ima isceliteljsku moć.

Manastir Đipša

 Manastir Đipšu, prema „Opisu“ iz 1753. godine, osnovao je despot Jovan Branković krajem 15. veka. Pod imenom manastira Svetog Nikole u Lipovici pominje se u turskim defterima 16. veka, kada je bio imućna obitelj. Tokom 17. veka je verovatno opusteo, ali je početkom 18. veka obnovljen i postao metoh manastira Kuveždina. Sredinom 18. veka podignut je i obnovljen hram Svetog Nikole sa ikonostasom Teodora Stefanova Gologlavca. Značajan doprinos razvoju manastira dao je pustinjak Matej, koji je podigao konak i uredio manastirsko imanje. Manastir je više puta obnavljan tokom 18. i 19. veka.U Drugom svetskom ratu Đipša je razorena i nakon toga decenijama zapuštena. Obnova monaškog života započela je 1978. godine, a u poslednjim decenijama obnovljeni su hram, konaci i zvonik. Danas je Đipša obnovljena svetinja posvećena Svetom ocu Nikolaju.

Manastir Berkasovo 

Manastir Berkasovo podignut je na izvoru posvećenom Svetoj Petki, čije se čudesno otkriće, prema narodnom predanju, dogodilo početkom 19. veka. Legenda kazuje da je gluvonema čobanica, moleći se pred ikonom Svete Petke tokom velike suše, na tom mestu dobila izvor vode i čudom povratila govor. U znak sećanja na ovaj događaj podignut je najpre drveni hram 1867. godine, koji je izgoreo početkom 20. veka.Na njegovom mestu sagrađena je kapela „na vodici“, obnovljena 1998. godine i ponovo uređena nakon dolaska monahinja 2008. godine. Tada su izvedeni značajni radovi na zaštiti od vlage, oslikan je živopis, uklonjen stari ikonostas i započeta izrada novog.Manastirski konak podignut je od 2003. godine na mestu stare kuće, a nakon osnivanja ženskog manastira posvećenog Prepodobnoj Paraskevi Trnovoj, uređene su kelije, trpezarija i prateće prostorije. Zbog porasta sestrinstva, 2013. godine podignut je i novi stambeni objekat, a iste godine iskopan je bunar.

Manastir Savinac 

O ostacima srednjovekovnog hrama u blizini Ledinaca sačuvano je veoma malo podataka. Postoje pretpostavke da je reč o manastiru Svetog Save, odnosno o crkvi posvećenoj Svetom Georgiju ili Svetom Prokopiju. Episkop sremski Gospodin Vasilije proglasio je ovu srednjovekovnu svetinju manastirom Svetog Save i 2017. godine započeo njenu obnovu. Od tada, pod upravom nastojateljice Teodore Batinić, u manastiru se redovno obavljaju sva bogosluženja propisana tipikom.

Manastir Sveti Marko

 Čudotvorni izvor u ataru Novih Karlovaca postao je mesto hodočašća u prvim decenijama 19. veka. Prema predanju, na dan Svetog apostola Marka, slepi dečak Marko iz Krčedina na ovom mestu je čudom progledao, nakon molitve i javljanja Presvete Bogorodice i Svetog Marka. Na mestu vizije probila je isceljujuća voda, a u znak zahvalnosti postavljena je ikona Jevanđeliste Marka. Izvor je od 1835. godine poštovan među žiteljima okolnih sela. Kapelu nad „vodicom“, posvećenu Svetom apostolu Marku, podigao je paroh Aleksandar Jovanović 1883. godine, a osvećena je 1884. godine. Do Drugog svetskog rata ovde su se služile liturgije na zavetne dane. Nakon decenija zapuštenosti, obnova je započela 2006. godine, a 2011. godine, odlukom Episkopa sremskog Gospodina Vasilija, svetinja je proglašena ženskim manastirom. Hram je u potpunosti obnovljen, podignuti su konak, česma nad Markovim izvorom i uređena manastirska porta. Iako manastir nema moštiju ni starijih umetničkih dela, predstavlja živo mesto molitve i sećanja na čudo koje mu je dalo značaj.

Manastir Grabovo 

Grabovo se u izvorima pominje kao malo i siromašno srpsko selo, koje je od 18. veka pripadalo vlastelinstvu kneza Odeskalkija. Tokom 18. i 19. veka naselje je više puta stradalo, a u Drugom svetskom ratu potpuno je spaljeno, uz velike ljudske žrtve. Nakon rata delimično je obnovljeno kolonizacijom, ali je stanovništvo nastavilo da opada. Parohijski hram Svetih arhangela Mihaila i Gavrila podignut je u drugoj polovini 18. veka. Ikonostas je rezbario Sava Ljubinković, a oslikao Pavle Čortanović 1875. godine. Iako pod zaštitom države, hram je decenijama bio u lošem stanju. Krov je obnovljen početkom 21. veka, ali se 2009. godine srušio dotrajali zvonik, nakon čega je podignut novi i osvećen iste godine. Sačuvana su stara zvona iz 1925. godine.Zbog teškog stanja hrama i želje da se obezbedi trajni duhovni život u ovom kraju, Episkop sremski Gospodin Vasilije proglasio je 14. juna 2016. godine parohijsku crkvu u Grabovu manastirom. Tom odlukom započeta je sveobuhvatna obnova svetinje i formiranje monaške obitelji, čime je hramu vraćen značaj kao duhovnom središtu ovog kraja.

Manastir Obed  

Prema predanju, manastir Obed osnovala je mati Angelina 1486. godine, koristeći građu sa lađe kojom su prenete mošti njenog supruga do Kupinova. Drugo predanje iz 18. veka kao ktitora navodi njenog sina, vladiku Maksima, koji je na ovom mestu navodno podigao manju monašku zajednicu posvećenu Blagoveštenju. U turskim defterima manastir se pominje 1556–1557. i 1578. godine kao poreski obveznik. Stari hram bio je drvene gradnje, sa ikonostasom od hrastovih dasaka i skromnim konakom, što potvrđuju opisi iz 18. veka. Na njegovom mestu je 1930. godine podignut sadašnji jednobrodni hram sa zidanim zvonikom, u koji su preneti delovi starog ikonostasa.Posle decenija zapuštenosti, hram je u drugoj polovini 20. veka obnovljen zalaganjem Episkopa sremskog Gospodina Vasilija i kupinovačkog paroha. Danas ova svetinja nema monašku obitelj i služi kao parohijski hram.

Literatura: 

Mata Kosovac, Srpska pravoslavna mitropolija karlovačka, po podacima od 1905.god, Sremski Karlovci, 1910.

Fridrih Vilhelm fon Taube, Istorijski i geografski opis Kraljevine Slavonije i Vojvodstva Srema kako s obzirom na njihove prirodne osobine tako i na njihovo sadašnje ustrojstvo i novo uređenje u crkvenim, građanskim i vojnim stvarima, Matica srpska, Novi Sad, 1998.

Bogdan Šekarić, Fotografije dr Radivoja Simonovića, Novi Sad, 2014.

Dejan Medaković, Sveta gora fruškogorska, 2015.

sajt:https://eparhijasremska.rs/