Đorđe Glumac

     Đorđe vitez Glumac (Georg Ritter von Glumac) (Stara Pazova, 17.4.1772 — ?) bio je viši ratni komesar i referent generalne komande u Transilvaniji. Otac mu je bio Stojan i majka Cveta rođena Trkulja. Đorđe je po završetku školovanja u Sremskoj Mitrovici 1.5.1788.godine počeo je da služi kod Petrovaradinskog graničnog puka kao kancelarijski praktikant. U tom svojstvu dodeljen je 1.7.1788.godine Rumskoj armijskoj vojnoj bolnici gde je 1.1.1789. postao konačar. Po ukidanju ove bolnice 1.3. 1791.godine došao je u 4. husarski puk barona Vecsey kao konačar a 1.10.1799.godine postao je računovođa kod Slavonskohrvatskog pograničnog husarskog puka. Po rasformiranju ovog puka dodeljen je 1.5.1802. godine 2. komisijskom puku nadvojvode Franca. Za ratnovojnog komisarskog oficira unapređen je 21.9.1804.godine, 21.9.1816. za ratnog vojnog komesara, a 16.1.1829. godine za višeg ratnog komesara i referenta kod generalne komande u Transilvaniji. Zbog paralizovanja desne strane bio je prinuđen da se penzioniše 27.6.1837.godine. Tom prilikom mu je njegovo carsko i kraljevsko apostolsko veličanstvo Ferdinand II za zasluge u raznim kategorijama i na osnovu 37 godina službovanja kod vojnoratnog komesariata, ostavio platu od 2000 forinti i dodeljen mu je mali krst Austrijskog carskog Leopoldovog ordena, a prema statutima blagoslovio ga proizvesti u riterski red austrijske države.

Literatura: 

Istraživao i tekst napisao Milivoj Kovačević istraživač istorije Stare Pazove

Jan Blazi

 Jan Blazi (Stara Pazova, 10. 8. 1783 – Kulpin, 6. 9. 1836) bio je učitelj. Otac mu je bio zemljoradnik-graničar.  Blazi je osnovnu slovačku crkvenu školu završio je u rodnom mestu, a gimnazijsko obrazovanje nastavio u Banskoj Šćjavnici i Mezoberenjiju, gde je 1807. godine uspešno završio školovanje. Godine 1808. dolazi u Novi Vrbas, gde radi kao vaspitač i učitelj. Već naredne godine podučava veći broj učenika i tako nastaje neka vrsta privatne škole, iz koje je kasnije nastala niža evangelistička gimnazija bačko-sremskog seniorata. Od 1812. godine bio je učitelj u Kulpinu, gde je podučavao učenike čitanju, pisanju, veronauci i drugim osnovnim predmetima. Pored učiteljskog rada bio je i pomoćnik sveštenika petrovačke evangelističke crkve.Preminuo je u Kulpinu tokom epidemije kolere, posle skoro četvrt veka prosvetiteljskog rada.

Izvor: istraživao i tekst napisao prof. istorije Jaroslav Miklovic iz Stare Pazove.

Andrej Čikoš

Andrej Čikoš (Vojka, 31. 5. 1801 – Zemun, ?)bio je oficir austrijske vojske, major.  Njegov otac Ivan (1779-1834) bio je prvi oficir u Vojki, imao je pet sinova: Andreja, Vladislava, Jeremiju, Petra i Stefana. Andrej je u vojnu službu stupio je 23. maja 1816. kao kadet u Prvoj romanskoj graničarskoj pešadijskoj regimenti br. 16. Napredovao je u službi postao je: lajtnant 3. septembra 1830, oberlajtnant 19. jula 1836, ađutant regimente 1. aprila 1841, kapetan-lajtnant 16. avgusta 1843.godine  i kapetan 1. avgusta 1845. Učestvovao je u ratovima 1848–1849. godine u Erdelju. Zbog hrabrosti, odvažnosti i razboritosti i zasluga u borbi protiv neprijatelja odlikovan je vojnim krstom za zasluge sa ratnom dekoracijom. Taj krst je priložio crkvi u Vojki kao spomen da se prikuje na svetu oltarsku ikonu Matere Božije. Dana 5. aprila 1850. godine imenovan od njegovog veličanstva cara za prekobrojnog majora (prvi štabski oficir iz Vojke), a 1. jula 1850.godine postavljen u 2. Romansku graničarsku regimentu, koja je tada već bila preustrojena u 50. linijsku (redovnu) pešadijsku regimentu. Penzionisan je 29. maja 1852. godine, nakon čega je živeo u Zemunu. Bio je dopisni član carsko-kraljevskog geološkog društva.

Izvor:

BMSNS:RRazSr IV 100.1;

 

Evgenije Jovanović

 Evgenije Jovanović (Golubinci, 19.2.1802 – Karlovac, 14. 9. 1854) bio je episkop gornjokarlovački, rođen kao Jeftimije. Osnovnu školu započeo je u rodnom mestu, nastavio u nemačkoj školi u Starom Slankamenu, a gimnaziju i Bogosloviju završio je sa odličnim uspehom u Sremskim Karlovcima. Bio je postavljen kao učitelj u Sremskim Karlovcima, potom kao profesor latinske škole u Velikom Bečkereku. Nakon toga posvetio se studijama filozofije i prava, te je 1828. godine na Univerzitetu u Pešti promovisan za advokata. Kao pravnik službovao je u Vršcu i Sremskim Karlovcima. Zamonašen je 1829. godine i primljen u red pridvornih monaha. Postavljen je za profesora Karlovačke bogoslovije, a kao jerođakon obavljao je dužnost sekretara mitropolita Stefan Stratimirovića. U čin prezvitera rukopoložen je 1833. godine, proizveden u protosinđela, a 1834. godine postavljen za arhimandrita manastira Rakovac. Za administratora Gornjokarlovačke eparhije imenovan je 1837, a za episkopa je hirotonisan 10. septembra 1839. godine. Tokom sedamnaest godina arhipastirske službe ostavio je dubok trag u životu eparhije. Učestvovao je u događajima u vreme bune 1848. godine  i bio jedan od predsednika na Majskoj skupštini u Sremskim Karlovcima. Posebnu pažnju posvećivao je obrazovanju sveštenstva, unapređenju rada Bogoslovije u Plaškom i razvoju srpskih narodnih škola. Bio je veoma obrazovan, vladao je više jezika i uspešno se bavio pravnom naukom i lingvistikom. Objavio je „Početke crkvenog prava“ i „Kanonično pravo grčke neunijatske crkve“ kao i raspravu o crkvenim sudovima u Srpskoj pravoslavnoj crkvi u Austriji (1841). U Beču je 1851. godine objavio „Gramatiku crkvenoslovenskog jezika“. Kao priznat naučnik izabran je za dopisnog člana Društva srpske slovesnosti u Beogradu. Sahranjen je na crkvenoopštinskom groblju u Karlovcu u grobnici gornjokarlovačkog episkopa Lukijana Mušickog.

Literatura:

 „Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka“, Sremska Mitrovica, 2003;

Sava Vuković, „Srpski jerarsi od XIX do XX veka“, Kragujevac, 1996.

Vladislav Stojadinović (Čikoš)

 Vladislav Stojadinović (Čikoš) (Vojka, kod Stare Pazove, 17. 5. 1806 – Beograd, 19. 2. 1844) bio je književnik, urednik novina, sekretar Ministarstva prosvete. Poznat je bio i pod prezimenom Čikoš, potiče iz stare graničarske porodice iz Vojke u Sremu. Njegov otac Jovan Čikoš bio je zastavnik u Slankamenu i pominje se kao oficir Petrovaradinske regimente, što ukazuje na ugled i vojničku tradiciju porodice. Vladislava je osnovno i srednje obrazovanje stekao je u Sremskim Karlovcima (1817–1823), a zatim je studirao filozofiju u Segedinu i prava u Eperijašu i Kežmarku (1828–1830). Rano se istakao kao književnik i saradnik Letopisa Matice srpske (1827–1833), gde je objavio brojne originalne radove (18) i prevode (11). Kao pesnika visoko ga je cenio Lukijan Mušicki, nazivajući ga „Čikošu umni“, dok je Vuk Stefanović Karadžić posredovao u objavljivanju njegovog romana „Stroimir i Ljubisava“ (1833). Pored poezije i proze, bavio se i pozorištem kao kritičar, prevodilac i dramski pisac. Na poziv kneza Miloša, 1834. godine prelazi u Kneževinu Srbiju, gde započinje državnu službu. Radio je kao pisar u Knjaževoj kancelariji i službenik Suda narodnog u Kragujevcu, a potom obavljao više administrativnih dužnosti. U službi je nosio prezime Stojadinović, koje mu je po nalogu kneza Miloša dodeljeno. Sekretar Ispraviteljstva okružja Banjskog postao je 3. 7. 1835, devet meseci posle premešten je sa istim zvanjem u srez aleksinački, a 21. 3. 1836. postao je sekretar okr. beogradskog. Sa ovog mesta postavljen je za sekretara pri Konzistoriji Arhidijeceze beogradske (Duhovnog suda pri Mitropoliji), aktom kneza Miloša od 3. 6. 1836. godine pisanog u Požarevcu. Od 1837. do 1841. bio je urednik Srpskih novina i korektor državne tipografije. U tom periodu pokrenuo je književni dodatak novina i uredio kalendare – Mesecoslove za 1839, 1840. i 1841. godinu, okupivši oko sebe značajne pisce tog vremena. Iako vredan i posvećen, često je dolazio u sukob sa cenzurom i državnim institucijama. Zbog materijalnih teškoća i niskih prihoda živeo je u oskudici, što ga je pratilo do kraja života. Na predlog Ministarstva prosvete od 10. 2 1841.godine, knez Mihailo ga je u Kragujevcu, 8. 3. 1841. godine, postavio za sekretara „stolonačalnika“ pri Popečiteljstvu prosvete, a 14. 5. 1841. je dobio srpsko državljanstvo. Bio je član Društva srpske slovesnosti od 1842. godine. Knez Aleksandar Karađorđevića mu je 14. 11. 1842. potvrdio funciju sekretara. Vladislavov rad vrednovali su istoričari književnosti Milorad Pavić i Jovan Deretić. Stojadinović pripada generaciji obrazovanih Srba koji su došli u Kneževinu Srbiju sa zadatkom da učestvuju u izgradnji državnih i kulturnih institucija i unapređenju nacionalne kulture u duhu evropskih tokova. Bio je oženjen i imao je potomstvo. Poslednje godine života proveo je bolestan i u siromaštvu.

Dela:
Oda Lukijanu Mušickom (1828), Oda Gerasimu Zeliću (1828), Zbog ljubavi pomirenije ili Stroimir i Ljubisava (1833), Oda Milanu i Mihailu Obrenoviću (1838), Oda Aleksandru Karađorđeviću (1842).

Literatura:
Dimitrije Petrović, Finansije i ustanove obnovljene Srbije do 1842. : s jednim pogledom na raniji istorijski razvoj finansijskog uređenja u Srbiji, knj. 1, Od dolaska Srba na Balkansko poluostrvo do 1842, 519-520, 532, 591,1897;
Dimitrije Petrović, Finansije i ustanove obnovljene Srbije do 1842.. 2, Drugi ustanak, finansiranje i narodni prihodi do 1835, 1016, 1898; Data Steriana, Knjiga o Steriji, Beograd, 1956, 385 i 389; Anđelko Erdeljanin, Vojka, St. Pazova,80 -91, 1997; Čikoš Vladislava, Zbog ljubovi pomirenije ili Stroimir i Ljubisava, 1805-1844, 2008;

Izvori: ASANUK, KG Matrikula kut. 1; AC, ZMP 2199, 2323; AS, PMS – P, 1841, III, 119; AC, MPS- 1843, VI, 527; AC, Mps -P, 1843, VI, 571; AC, MPs -P1, 1844, II, 61; IAB ZCMK MKU Saborne crkve, knj.17, 1841-45; Novine Srbeske, 23. II 1844, br. 16, 62;BMSNS:RRazSr IV 100.1;
Milan Petrović, Letopis Matice srpske tridesetih godina XIX veka, maj -jun 1950, 242 i 244;
Mladen Leskovac, Antologija starije srpske poezije, Vladislav Stojadinović Čikoš, Matica srpska, 1953, 400;
Milorad Pavlović, Antologije srpskog pesništva, Beograd, 1964;
Edmund Hleba i Živana Milisavac, Jugoslovenskih studenti na liceju u Kežmarku 20-ih godina 20.veka, Zbornik Matice srpske za književnost i jezik, knj. 16, sv.1,1968, 26 -27,39;
Marko Maletin, Sadržaj Letopisa Matice srpske 1825-1950, Novi Sad, 1968;
Risto Kovijanić, Zbornik Matice srpske za književnost i jezik, Srbi koji su učili u Slovačkoj XVIII – XIX vek, 19/ III 1971, 471-503 i 1, 1972,47-91;
Živan Milisavac, Zbornik istorije književnosti, knj. 9, Srpska akademija nauka i umetnosti, Beograd, 1974, 520, 492;
T. Militar, Jugoslovenski književni leksikon, Matica srpska, 1984,
Anđelko Erdeljanin, Zbrka oko Čikoša, Zbornik Matice srpske za književnost i jezik, 43/1/1995,121-130;
Sremske novine br.1880, članak, Zlatko Paško, Nepodesno prezime Čikoš, 29. I 1997, 2;
Sremske novine br.1881, članak, Zlatko Paško, Čikoš i Sterija na istom zadatku, 5. II 1997, 2;
Sremske novine br. 1881, članak, Anđelko Erdeljanin, Čikoš i Miloš, 5. II 1997;
Sremske novine br. 1884, članak, Anđelko Erdeljanin, Sporni Vladislav, 26. II 1997;
Spomenica istorijskog arhiva Srem 12, Staniša Vojinović, Vladislava Čikoš Stojadinović (1806-1844), Sremska Mitrovica, 2013, 33-61;

Dimitrije Orelj 

Dimitrije Orelj (Belegiš, 22. 2. 1814 — Zemun, 28. 5. 1901)  bio je oficir i saborski poslanik. Osnovnu školu pohađao je u Staroj Pazovi i Golubincima, a vojnu školu završio u Mitrovici. Službovao je u Mitrovici (1831—1834) i po raznim mestima u Granici, kao podoficir, a potom na poslovima upravnog oficira. Za zastupnika Petrovaradinske regimente u Hrvatskom saboru izabran je na skupštini u Mitrovici 27. maja 1848. U Hrvatskom saboru je na čelu grupe od dvadeset devet graničarskih predstavnika podneo predstavku 6. jula, zalažući se za reforme u Vojnoj granici. Aktivno je učestvovao u Srpskom narodnom pokretu 1848—1849. Postao je član Glavnog odbora Srpske Vojvodine. Pošto je u toku leta i jeseni 1848. posle odlaska vojske došlo do nemira po Sremu, delimično kao izraz socijalnog nezadovoljstva seljaka, ali i do pojave hajdučije, patrijarh Rajačić radi uspostavljanja reda proizveo ga je za narodnog kapetana i imenovao za komesara za javni poredak i mir, sa širokim ovlašćenjima. Uz pomoć četrdesetorice vojnika, zajedno sa velikim sucem J. Marinkovićem i sekretarom Narodnog pravosuđa J. Živkovićem, organizovao je preki sud, te su nemiri ugušeni. U septembru je dobio čin oficira. Učestvovao je u ratnim dejstvima, u bici u Kamenici 21. decembra 1848. U sukobu između J. Stratimirovića i patrijarha bio je na patrijarhovoj strani. Nakon reorganizacije GO februara 1849. postao je član Vrhovnog suda. Učestvovao je u radu komisije za izradu ustava Srpske Vojvodine, koju je patrijarh imenovao februara 1849. Posle Bune bio je na službi u raznim mestima Vojne granice, na vojnim i civilnim poslovima. Od 1860. bio je magistratski savetnik u zemunskom magistratu. Kada je počelo razvojačenje Granice i izvršena promena upravnog sistema u Zemunu,  postavljen je 15. februara 1872. za velikog beležnika zemunskog varoškog magistrata. U tom svojstvu zalagao se za interese Zemuna u vreme spajanja Hrvatsko-slavonske vojne granice sa Hrvatskom i uređivanja državnopravnih odnosa Hrvatske prema Ugarskoj (1872—1874).

Literatura: 

Srpski biografski  rečnik 7, Ml- Pan, Novi Sad, 2018.

Stefan Nikolajević

 Stefan Nikolajević (Surduk, 20. 7. 1818 – Golubinci, 2. 1. 1887) bio je sveštenik, sin sveštenika Vase i Sofije rođene Kovačević. Osnovnu školu završio je u Surduku, nemačku u Golubincima, a gimnaziju i bogosloviju u Sremskim Karlovcima. Zbog izuzetno lepog rukopisa mitropolit Stanković zadržao ga je u svojoj kancelariji. Godine 1839. Stefan se oženio Persidom iz Buđanovaca, kćerkom trgovca Radovana Mihajlovića. Za đakona ga je 29. septembra 1842. godine rukopoložio bački episkop Georgije Hranislav. U Golubincima je ostao upamćen kao revnostan sveštenik koji je uredio matične i druge crkvene knjige, brinuo o crkvenim stvarima i negovao pismenost. Za trideset godina svešteničke službe odlikovan je 1872. godine crvenim pojasom i izabran za člana arhidijecezne konzistorije. Njegov portret naslikao je 1857. godine slikar Novak Radonić; danas se čuva u Narodnom muzeju u Beogradu. Imao je tri sina: Aleksandra – prvog doktora hirurgije i akušerstva, Vasu – sveštenika i crkvenog pisca i Svetislava–Šišana privrednika koji je značajno doprineo razvoju Golubinaca u drugoj polovini 19. veka.

Literatura:
Ratko Racković, Pomeni i trajanja, Sremska Mitrovica, 2006.

 

Luka Nikolić

 Luka Nikolić (Golubinci kod Stare Pazove, 18. 10. 1818 — ?, 14. 10. 1893) bio je trgovac, veleposednik, dobrotvor i pomagač Srpskog učiteljskog konvikta u Novom Sadu, Matice srpske, Srpskog narodnog pozorišta, srpskih pravoslavnih crkava u Zemunu, Srpske pevačke zemunske zadruge, Fondacije siromašnih đaka u Zemunskoj realci  i Zemunskog vatrogasnog društva. Sa suprugom Nedom imao je ćerku Jelisavetu.

Literatura: 

Srpski biografski  rečnik 7, Ml- Pan, Novi Sad, 2018.

Trifun Vujin

 Trifun Vujin (Vojka, 1819 – Novi Sad, 22. 2. 1885) bio je carski i kraljevski kapetan i dobrotvor. Otac mu je bio Nestor, starešine ugledne graničarske zadruge,a majka Makrena. Još kao dete pokazivao je sklonost ka učenju, pa ga je otac poslao u vojničku školu u Sremskoj Mitrovici, gde se istakao dobrim uspehom i primernim vladanjem. Godine 1837. stupio je u službu kao vojnik u Petrovaradinskoj IX graničarskoj regimenti. Vojničku karijeru gradio je postepeno: 1838. postao je frajton, 1841. kaplar, a kao geometar radio je na katastarskim premeravanjima zemlje u brodskoj i nemačko-banatskoj regimenti. Godine 1848. unapređen je u čin narednika, a iste godine postaje i potporučnik II reda. Potom je napredovao u činovima – potporučnik I reda (1849), poručnik, a 1859. godine kapetan II reda.U službi Petrovaradinske regimente ostao je do 1865. godine, kada je premešten u Varaždinsku Svetođurđevsku VI graničarsku regimentu i unapređen u kapetana I reda. Godine 1871. prelazi u pešadijsku regimentu br. 22. Kao poručnik upravljao je kompanijama u Kupinovu i Beški, a kasnije kao kapetan u Šimanovcima i Banovacima.Savremenici su ga pamtili kao pravednog, nepotkupljivog i savesnog upravitelja. Odlikovao se skromnošću, čestitošću i velikom štedljivošću. U narodu je bio veoma omiljen, pa su ga mnogi zvali „stricem“, što svedoči o poštovanju koje je uživao.Iako nije imao veliku platu, umerenim životom i dugogodišnjom štednjom uspeo je da uštedi značajnu sumu novca. Svoju odanost srpskom narodu pokazao je i zaveštanjem: crkvi u Vojki ostavio je 500 forinti, Srpskom narodnom pozorištu 100 forinti, a fondu Srpske velike gimnazije u Novom Sadu čak 5.000 forinti. U testamentu je napisao: „Nadam se da će ovim mojim primerom i druge budne rodoljube srpske pobuditi da i oni tako čine, da se naši postojeći prosvetni zavodi osiguraju.“ Godine 1872. dobio je duži dopust, a 1873. stavljen je u stanje mira. Poslednje godine života proveo je u Novom Sadu. Sahranjen je na Almaškom groblju u Novom Sadu, među istaknutim političkim, kulturnim i javnim ličnostima svoga vremena.

Napomena: Biografija je zabeležena na osnovu istraživanja Stevana Koraća iz Vojke.

Đorđe – Đura Lemajić

 Đorđe plemeniti Lemajić (Golubinci, 19.4. 1826 – Budimpešta, 17.11. 1906) potiče iz graničarske porodice i bio je austrijski feldmaršal-lajtnant. Vojnu akademiju završio je u Viner Nojštatu kod Beča, nakon čega započinje uspešnu vojničku karijeru u austrijskoj vojsci. Sa činom poručnika 1846. godine službovao je u Petrovaradinu, a potom i u drugim većim garnizonima Petrovaradinske pukovnije. Tokom 1848. godine bio je u činu natporučnika, naredne godine unapređen je u kapetana, 1863. postao je major u 76. pešadijskoj pukovniji, 1869. godine pukovnik, a 1871. postavljen je za zapovednika 16. varaždinske rezervne pukovnije. Dve godine kasnije dobio je čin pukovnika. Godine 1875. imenovan je za zapovednika 11. pešadijske brigade u činu general-majora. U penziju je otišao 1883. godine sa činom feldmaršal-lajtnanta. Tokom revolucionarnih zbivanja 1848. godine učestvovao je u ratu protiv Italijana, ističući se u bitkama kod Palmanove, Trevize i Vićence. Godine 1849. nalazio se u austrijskim jedinicama koje su se borile protiv mađarskih snaga u bici kod Malog Iđoša i tokom opsade Petrovaradina (15. jul – 7. septembar 1849). Učestvovao je i u austrijskom pohodu na Bosnu i Hercegovinu, u borbama kod Kaknja, Kolotića, Visokog, Mokrog i prilikom zauzimanja Sarajeva. Za vojničke zasluge odlikovan je Viteškim krstom Leopoldovog ordena i dobio je plemićku titulu sa predikatom vitez fon Pasan-Brdo. Uspostavio je srodničke veze sa uglednim vojvođanskim porodicama, a njegovi potomci su tokom 20. veka bili istaknute ličnosti u različitim stručnim oblastima i društvenom životu.

Literatura:
Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.

Kosta Ruvarac

 Kosta Ruvarac (Stari Banovci, 1837– Pešta, 1864) bio je književnik, književnik istoričar i kritičar. Bio je sin sveštenika Vasilija Ruvarca. Školovao se u Starim Banovcima, Novim Karlovcima, Slankamenu i Sremskim Karlovcima, a maturirao u Budimu. Kao stipendista mitropolita Stratimirovića studirao je u Pešti prava, književnost i estetiku, kao pitomac Tekelijanuma. Bio je jedan od najistaknutijih predstavnika srpske omladine u Pešti i ideolog romantičarskog pokreta. Sa Gligorijem Geršićem 1861. godine osnovao je „Preodnicu“, družinu srpskih đaka u Pešti. Najznačajnije delo mu je pripovetka „Karlovački đak“ (1862), a u filologiji se istakao raspravom „O slovu jat“. Pisao je književne, filološke i etnografske radove, prevodio sa nemačkog i zalagao se za razvoj srpske književne kritike zasnovane na meri i estetskim principima. Značajno je doprineo razvoju srpskog pozorišta, učestvujući u osnivanju „Dragovoljačkog pozorišnog društva u Budimu“ 1861. godine, sa ciljem da se propagira ideja o srpskom teatru i da se prihodom pomogne osnivanje budućeg nacionalnog pozorišta. Preveo je sedam drama. Svojim stavovima bio je preteča modernijih kritičkih tokova, pa i ideja koje će kasnije zastupati Svetozar Marković. Bolešljiv i materijalno skromnog stanja tokom studija, Kosta Ruvarac je preminuo iznenada, veoma mlad, 1864. godine, u 27. godini života. Sahranjen je u Pešti. Njegova sabrana dela objavljena su 1866. i 1869. godine, a Laza Kostić mu je posvetio pesmu „Spomen na Ruvarca“, za koju je Miloš Crnjanski tvrdio da je jedna od najboljih pesama 19. veka u evropskoj književnosti.

Literatura:

„Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka“, Sremska Mitrovica, 2003.

„Politikin zabavnik“, br. 3320, „Srbija po braći Ruvarac“, Beograd, 2015.

Milorad Babić, Petar Vukelić i Sretenije Zorkić, Hronika Starih Banovaca, Sremska Mitrovica, 1989.

Vasilije Nikolajević

 Vasilije (Vasa) Nikolajević (Surduk, 19.1. 1842 — Irig, 25.4. 1923) bio je srpski pravoslavni sveštenik, protojerej-stavrofor, crkveni pisac i prevodilac. Bio je sin sveštenika Stefana Nikolajevića, a  detinjstvo je proveo kod dede Vasilija koji je takođe bio sveštenik. Osnovnu školu završio je u Golubincima sa odličnim uspehom, a 1853–1854. pohađao je tzv. Ober­schule u Mitrovici. Gimnaziju je završio u Sremskim Karlovcima 1862. godine kao „prevoshodni prvi“. Iste godine upisao je Bogosloviju u Karlovcima, koju je završio 1865. sa odličnim uspehom. Tokom školovanja bio je crkveni pojac, učitelj pjenija u Gimnaziji i uživao veliko poverenje patrijarha Samuila Maširevića. Godine 1866. oženio se Marijom, kćerkom trgovca Jevte i Jelisavete Ostojić. Zbog mladih godina dobio je posebno carsko odobrenje (venia aetatis), a 13. aprila 1867. rukopoložen je za prezvitera i postavljen za kapelana svoga oca u Golubincima, gde je služio do 1877. godine. Tu je započeo intenzivan književni rad, objavljujući besede i članke u brojnim crkvenim i duhovnim časopisima (Pastir, Sion, Pravoslavlje, Duhovna beseda, Hrišćanski vesnik, Vesnik Srpske crkve i dr.). Prevodio je sa ruskog jezika bogoslužbena dela. Uočivši nedostatak praktičnih svešteničkih knjiga, sastavio je i objavio više kapitalnih dela iz oblasti bogosluženja i pastirske prakse. Njegova najznačajnija dela su: „Dopolnintelni trebnik“(1887), „Veliki tipik“(1892),  „Apostol“(1901) i „Praktični sveštenik“ (1907. i 1910.), koja su doživela više izdanja i bila široko korišćena u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Veliki tipik je 1905. godine preštampan u 3.000 primeraka u Karlovcima. Pisao je i objavljivao Srpski sveštenički kalendar od 1908-1910. Godine 1877. izabran je za paroha Nikolajevske crkve u Irigu, gde je odmah pristupio obnovi hrama i parohijskog života. U Irigu je razvio izuzetno široku društvenu delatnost: bio je predsednik i član crkvene opštine, član Konzistorije, županijski skupštinar, osnivač prvog novčanog zavoda (zadruge za štednju), kao i osnivač i upravitelj Pogrebnog društva. Pokrenuo je i školski fond u Golubincima, poznat kao Svetosavski fond crkvenog pevačkog društva. Za svoj rad odlikovan je crvenim pojasom (1889), protojerejskim činom (1893), nabedrenikom (1917) i naprsnim krstom (1921), u znak priznanja za više od pola veka svešteničke službe i izuzetan doprinos crkvenoj književnosti i pastirskoj praksi. Regent Aleksandar Karađorđević odlikovao je protu Vasilija 1921. godine Ordenom Sv. Save IV stepena. Sa suprugom Marijom imao je šestoro dece. Poslednje godine života proveo je u Irigu, gde je i sahranjen na Svetonikolajevskom groblju 1923.godine.

Literatura: 

Srpski biografski  rečnik 7, Ml- Pan, Novi Sad, 2018.

Izvor: ROMS inv. br. M 9983, CXLIV-23

Dimitrije Ruvarac

 Dimitrije Ruvarac (Stari Banovci, 25. 10. 1842 — Sremski Karlovci. 16. 12.1931) bio je pravoslavni sveštenik i istoričar. Otac mu je bio sveštenik Vasilije Ruvarac, a majka Julijana Šević rodom iz Osijeka. Dimitrije je osnovnu školu završio je u Novim Karlovcima, nemačku školu u Karlovcima, a gimnaziju i Bogosloviju u Sremskim Karlovcima. Kratko vreme radio je kao učitelj u Zemunu i Krušedolu, a 1870. godine rukopoložen je za paroha u Zemunu, gde je 1889. pokrenuo list „Novo vreme“. Još kao bogoslov započeo je publicistički rad, sarađujući u brojnim listovima i časopisima koje je često i sam uređivao i izdavao. Objavio je kao posebne knjige preko 100 radova, a njegova bibliografija obuhvata više od 1.100 jedinica – polemika, političkih rasprava, istorijskih studija i objavljene istorijske građe, što ga svrstava među najplodnije srpske publiciste svoga vremena. Godine 1893. postao je prota, a 1899. postavljen je za upravnika manastirske štamparije u Sremskim Karlovcima i bibliotekara Patrijaršijske biblioteke. Dužnost upravnika obavljao je do 1907. godine, dok je službu bibliotekara zadržao i nakon toga. Uređivao je časopis „Srpski Sion“ u periodu 1903–1914, a od 1911. do 1914. i „Arhiv za istoriju Srpske pravoslavne karlovačke mitropolije“. Bio je dopisnik Akademije društvenih nauka (1906). Pripadao je kritičkom pravcu u srpskoj istoriografiji, koji je utemeljio njegov brat, istoričar Ilarion Ruvarac. Posebno se istakao u proučavanju crkvenih arhiva i istorije Karlovačke mitropolije. Pisao je o fruškogorskim manastirima, kao i o mitropolitima Pavlu Nenadoviću, Vićentiju Jovanoviću, Mojsiju Petroviću i Stefanu Stratimiroviću. Značajan rad posvetio je životu i delu velikog srpskog istoričara Jovana Rajića (1902). Najvažnija dela su mu: „Postanak i razvitak srpske crkvenonarodne avtonomije“ (1899), „Srpska mitropolija Karlovačka oko polovine XVIII veka“ (1902), „Opis srpskih fruškogorskih manastira 1753. g.“ (1903), „Istorija Patrijaršijske biblioteke“ (1919) i „Nacrt života i kratak spisak književnih radova mitropolita Stratimirovića“ (1921). Sastavio je i ličnu monografiju (1912), kao i „Produženje moje bibliografije“ (1923). Bio je član i počasni član više naučnih i kulturnih društava. Akademik Dejan Medaković istakao je da se Dimitrije Ruvarac nije isticao spekulativnom kombinacijom, već pouzdanim i istrajnim oslanjanjem na arhivsku građu i dokumentarne činjenice. Živeo je skromno i povučeno u Sremskim Karlovcima. Izvršio je samoubistvo u osamdeset devetoj godini života.

Literatura:

„Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka“, Sremska Mitrovica, 2003;

„Politikin zabavnik“, br. 3320, „Srbija po braći Ruvarac“, Beograd, 2015;

www.sanu.ac.rs. 

https://sn.rs/o96qq

Aleksandar Nikolajević

 Aleksandar Nikolajević (Golubinci,24.8.1845 – 28.4.1924) bio je doktor hirurgije i akušerstva. Sin je sveštenika Stefana Nikolajevića i majke Perside. Potiče iz ugledne porodice koja je ostavila značajan trag u društvenom i kulturnom životu Golubinaca u drugoj polovini 19. veka. Studije medicine završio je u Beču, gde je 1871. godine stekao doktorat medicinskih nauka iz hirurgije i akušerstva, čime je postao prvi doktor medicine poreklom iz Golubinaca. Tamo je upoznao Jelku- Jelisavetu Kohaut , po poreklu Čehinju, sa kojom stupa u brak. Imali su: šestoro dece: Svetislava, Persidu, Olgu, Irinu, Aleksandra i Ljubicu.Svoju lekarsku službu započeo je 1872. godine u Golubincima kao opštinski lekar. Ubrzo se prijavio na konkurs za mesto fizika u Sremskim Karlovcima, koristeći ime Branko, srpsku varijantu imena Aleksandar. Pošto nije primljen, 1873. godine odlazi u Županijsku bolnicu u Bjelovaru, a potom preuzima vojni stacionar u Novoj Gradiški. Posle ukidanja Vojne granice stacionar je pretvoren u bolnicu, čiji je postao prvi direktor. U svom radu stekao je značajnu profesionalnu afirmaciju. Godine 1874. bio je jedan od osnivača Hrvatskog liječničkog zbora, a 1898. godine postao je i član njegovog odbora. Od 1894.godine imenovan za kr. kotarskog lekara, i na toj dužnosti ostao do penzionisanja. Bio je odličan dijagnostičar. U primeni medicinske nauke imao je svoje specifično stanovište, nalazeći veliku podršku u samoj prirodi i u otpornosti organizma, te je zastupao mišljenje da tu otpornost treba jačati dobrom ishranom, urednim i mirnim životom. Smatrao je da svaki deo tela, ukoliko se ne radi o patologiji, ima određenu funkciju i zbog toga je bio protivan hiruškim intervencijama, ukoliko nisu bile neophodne. Pored odličnog poznavanja mađarskog i nemačkog jezika, dobro je znao i latinski i grčki jezik. Bio je svestrana ličnost, sa enciklopedijskim znanjem, interesovao se za politiku, kulturu i tehnička dostignuća. Naročito je voleo da putuje, pa je u ono vreme putovao ne samo po Austrougarskoj već i po Italiji, Švajcarskoj, Nemačkoj, Francuskoj, Grčkoj itd. Na svojim čestim putovanjima stekao je veliki krug prijatelja i poznanika. Tako je bio u prijateljskim odnosima sa mnogim vodećim političkim ljudima u Zagrebu i Beogradu. Preko rođake Perside Nikolajević bio je u prisnim odnosima sa Petrom I Karađorđevićem sa kojim se sastajao u Švajcarskoj, a 1903.godine kada je Petar došao za kralja Srbije u Beograd. Jedan od mnogih njegovih prijatelja bio je poznati slikar Klemens Crnčević, koji je izradio portrete roditelja dr Aleksandra i to Stefana i majke Perside, zatim njegov i njegove supruge Jelisavete kao i njihovog najstarijeg sina dr Svetislava. Aleksandar je učestvovao i na Prvom kongresu srpskih lekara i prirodnjaka održanom u Beogradu od 5. do 7. septembra 1904. godine, zajedno sa sinom dr Svetislavom, dvorskim lekarom kralja Petra I Karađorđevića. U svom obraćanju tada je najavio osnivanje Univerziteta u Beogradu, koji je osnovan već naredne godine, 1905. Dr Aleksandar Nikolajević bio je nosilac ordena Svetog Save II stepena, koji mu je predao Kralj Petar I.Zbog svojih veza sa dvorom u Beogradu, bio je pokrenut postupak za hapšenje dr Aleksandra u vreme Sarajevskog atentata 1914.godine.

Literatura:

Dr Rista Jeremić, Prilozi za Biografski rečnik Srba lekara Vojvođana, 1756-1940, Novi Sad, 1952, 97.

Prof. Dr sc. Biserka Belicza, Prof. dr. sc. Dubravko Orlić, Hrvatski liječnički zbor, predsednici od 1874. do 2004, Zagreb, 2004,

Ratko Racković, Pomeni i trajanja, Zavod za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica, 2006.

Izvor:

https://www.bolnicang.hr/o-bolnici/povijest-novogradiske-bolnice/
Dušan Nikolajević, Geneologija porodice Nikolajević, rukopis. 3, Akt te bolnice br. 5609, 29.9.1873.

Emilijan Mladenović, Geneologija porodice Nikolajević (na osnovu zapisa dr Aleksandra Nikolajevića), 1979. godine.  

 Julije Adamović

 Julije Adamović (Golubinci, 8. 7. 1857 – Zagreb, 9. 1. 1940) bio je lingvista, pedagog i nastavnik francuskoj jezika. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Sremskim Karlovcima, studije klasične filologije pohađao je u Zagrebu i Beču, usavršavao se u Parizu, a doktorirao u Gracu. Pedagošku službu započeo je u gimnazijama u Petrinji, Gospiću i Zagrebu. Od 1890. do 1927. godine bio je prvi lektor francuskog jezika na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Osnivač je i prvi predsednik udruženja „Cercle français“ (1921), koje je doprinelo širenju francuskog jezika i kulture. U naučnom radu u početku se bavio klasičnom i slovenskom filologijom, ali se kasnije u potpunosti posvetio francuskom jeziku i književnosti. Autor je niza značajnih dela, među kojima se izdvajaju: „Platon. Uvog u Platonova djela“ (1887), „Pjesnički pravci u prvoj polovini 19.vijeka“ (sa M. Šrepelom, 1891), „ Kako treba učiti tuđe jezike ili reforme jezičke obuke“ (1892), „ Francuska drama od njezina početka do najnovijeg vremena“ (1896) i „ Francusko-hrvatski rječnik“ (1901). Posebno se istakao kao autor školskih priručnika. Objavio je veći broj priručnika za srednje škole, među kojima su: „Francuska početnica za srednje škole na temelju zorne obuke“(1894), „Francuska gramatika za više razrede srednjih škola“(1894), „Francuska početnica za treći razred realnih gimnazija“(1894), kao i niz drugih udžbenika, od kojih su neki doživeli više izdanja.

Literatura:

„Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka“, Sremska Mitrovica, 2003

Izvor fotografija:https://sn.rs/lh7m0

Damjan Preradović

  Damjan Preradović (Stari Banovci, 7. 8. 1857 – Golubinci, 28. 3. 1929) bio je sveštenik, književnik i javni radnik. Potiče iz porodice Aleksandra i Damjanke Preradović. Osnovnu školu završio je u Starim Banovcima, drugi i treći razred nemačke škole u Novoj Pazovi, a gimnaziju i bogosloviju u Sremskim Karlovcima, gde je gimnaziju završio 1877. godine. Još kao učenik bogoslovije počeo je da se bavi književnošću. Svoje pesme objavljivao je u časopisu „Javor“, potpisujući se kao D. Preradović-Burđenac. Nadimak „Burđenac“ potiče od posrbljenog naziva za stanovnika Banovaca, izvedenog iz latinskog imena mesta Burgenae. Rukopoložen je 7. oktobra 1882. godine. Kao mlad kapelan beležio je i sakupljao narodne pripovetke po Sremu, koje je objavljivao u „Letopisu Matice srpske“ 1884. godine. Godine 1888. izabran je za paroha u Golubincima, gde je ostao do kraja života i ostavio značajan trag u kulturnom i društvenom životu mesta. Bio je jedan od osnivača Golubinačke štedionice, a 1889. godine, uz pomoć meštana, podigao je kapelu Svetog Nikolaja na Vodici u Golubincima. Iste godine učestvovao je i u osnivanju „Gospodarske podružnice“ za staropazovački kotar sa sedištem u Golubincima. Član Matice srpske postao je 1892. godine, a već 1893. učestvovao je u osnivanju prve čitaonice u Golubincima. Na listi Srpske samostalne stranke 1892. godine izabran je za skupštinara Sremske županije u Vukovaru. Iste decenije putovao je u Dubrovnik na otkrivanje spomenika Ivanu Franu Gunduliću povodom četiristote godišnjice njegovog rođenja, o čemu je kasnije objavio putopis u Zagrebu. Svoje radove objavljivao je u „Letopisu Matice srpske“, među kojima su tekst „Nekoliko reči kojih nema u Vukovom rečniku“ (1895) i pripovetka „Oče, tvoj sam“ (1897). Prilikom restauracije ikonostasa u Golubincima 1899. godine, slikar Stevan Aleksić izradio je i portret popa Damjana. Na zasedanju Sremske županije u Vukovaru 1900. godine prihvaćen je njegov predlog da se izgradi kameni put od železničke stanice u Golubincima do Starih Banovaca. Tokom Prvog svetskog rata bio je interniran, najpre u Hodmezovašarhelju u Mađarskoj, a potom u Koprivnici. U Golubince se vratio 17. jula 1917. godine, narušenog zdravlja. Posle trideset osam godina svešteničke službe, 1920. godine odlikovan je Crvenim pojasom, ukazom episkopa bačkog Georgija i administratora Karlovačke mitropolije. Za svoj društveni rad odlikovan je i Ordenom Svetog Save IV i V reda. Bio je aktivan pokretač kulturnog i privrednog života u Golubincima, osnivač više društava i udruženja i zagovornik napretka sela.

Literatura:
Damjan Preradović, Srpske narodne pripovetke, sakupio ih po Sremu, Stara Pazova, 1998 (reprint).
Ratko Racković, Pomeni i trajanja 2, Zavod za zaštitu spomenika kulture, Sremska Mitrovica, 2007.

Nikola Vujić 

 Nikola Vujić (Stara Pazova,1865  – Sremska Mitrovica, 1916 ) bio je doktor medicine, hirurg. Medicinski fakultet završio je u Beču 1891. godine, a profesor hirurgije bio mu je čuveni Teodor Bilrot, koji je predavao u Drugoj bečkoj medicinskoj školi. Nikola je bio doktor celokupne medicine, ali je posebno interesovanje pokazivao za abdomenalnu hirurgiju, te se s pravom smatra rodonačelnikom mitrovačke hirurgije. Prvi je u Sremu izvodio veće hirurške zahvate na abdomenu i uvodio najnovije operativne metode koje su se tek pojavile u vodećim evropskim hirurškim školama. Na Hirurškom odeljenju Mitrovačke županijske bolnice, koju je osnovao i bio njen šef, a kasnije i upravnik čitave bolnice, uveo je potpunu preoperativnu asepsu i primenio najsavremenije metode anestezije — lumbalnu i lokalnu (1895). Svoja praktična iskustva objavljivao je u stručnim časopisima, najviše u Liječničkom vjesniku. Opisao je brojne slučajeve sa svog hirurškog odeljenja: povrede creva, operacije fistule rektuma, operacije krajnika i vezikovaginalnih fistula, amputaciju dojke zbog karcinoma, komplikovan slučaj fibroma mezenterijuma u trudnoći, resekciju semenjaka kod hipertrofije prostate i druge. Po broju i vrstama hirurških intervencija mitrovačka bolnica se u to vreme ubrajala među vrhunske ustanove te vrste u južnim krajevima Monarhije. Dr Vujić je bio veoma zaslužan i za razvoj rendgenologije u Sremu. Već 1899. godine, samo četiri godine nakon otkrića rendgenskih zraka, za potrebe bolnice doneo je u Mitrovicu rendgen aparat, kojim se lično služio u dijagnostičke svrhe. Preminuo je iznenada 1916. godine, verovatno od sepse kao posledice infekcije prilikom operacije, mada postoji i mišljenje da je stradao od posledica opekotina zadobijenih u radu sa rendgen aparatom. Sahranjen je u Sremskoj Mitrovici.

Literatura:

Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.

Ljudmila Hurban 

 Ljudmila Hurban (Stara Pazova, 8. 6. 1878,  – Stara Pazova, 19. 10. 1969, ) bila je književnica, publicistkinja, glumica i parohijska službenica. Rođena je u uglednoj slovačkoj svešteničkoj i intelektualnoj porodici. Njen otac bio je staropazovački sveštenik Vladimir Hurban (1850–1914), sin pisca i revolucionara Jozefa Miloslava Hurbana (1817–1888). Majka, Augusta Hurban, rođena Štur (1858–1940), bila je kćerka Jana Štura (1827–1905), rođenog brata Ljudovita Štura, kodifikatora slovačkog književnog jezika. Njen brat, Vladimir Hurban VHV (1884–1950), bio je poznati slovački dramaturg. Ljudmila je osnovnu školu završila je u Staroj Pazovi (1885–1889), potom slovačku školu kod učitelja Martina Kopčika, a peti i šesti razred hrvatske škole kod učiteljice Ljubice Pavićević. Roditelji su je potom privatno podučavali kako bi položila prijemni ispit za osmogodišnji devojački licej u Zagrebu. Na liceju se školovala dve godine, ali je zbog finansijskih poteškoća morala da prekine školovanje. Tokom boravka u Zagrebu stanovala je u nemačkom evangeličkom parohijskom domu, gde je usavršila nemački i francuski jezik. Verila se 16. juna 1898. godine za Fedora Ormisa, evangelističkog sveštenika u Binguli, ali je veridbu raskinula i nije se udavala. Nakon smrti roditelja vodila je domaćinstvo svoga brata, sveštenika Vladimira Hurbana VHV, i punih trideset godina vodila matične knjige u parohijskoj kancelariji. Posle bratove smrti ostala je da živi u parohijskom domu slovačke evangeličke crkve, gde ju je sveštenik Vladimir Vereš prihvatio kao člana porodice. Od 1915. do 1957. godine objavila je 32 književna i publicistička teksta u novinama i časopisima u Austrougarskoj monarhiji, Kraljevini Jugoslaviji i Čehoslovačkoj. Pisala je za „Narodne novine“, „Narodno jedinstvo“, „Zorničku“, slovački list „Živena“, kao i za crkvene i kalendarske publikacije Slovaka u Jugoslaviji. Koristila je pseudonime: Đurko D., Anež, Pazovan, Đ. Pazovski i druge. Na srpskom jeziku objavila je bajku „Dečaci i ptice“. U periodu od 1903. do 1925. godine aktivno je učestvovala u amaterskim pozorišnim predstavama u Staroj Pazovi, a od 1903. do 1933. pisala je pozorišnu hroniku staropazovačkih amatera. Dramatizovala je pripovetku Martina Kukučina „Rysava jalovica“ („Šarulja“). Autor je dve jednočinke — „Na letnom byte“ i „Sto“, osam basni i sedam kratkih priča. Održala je brojna predavanja o književnosti i pravima žena (1913–1919) u Slovačkoj narodnoj čitaonici i u Centralnom udruženju čehoslovačkih žena u Kraljevini SHS, čija je predsednica bila od 1921. do 1924. godine. Bila je jedna od osnivača Slovačkog muzejskog udruženja i uvrštena je u Dramsku enciklopediju Slovačke.

Literatura:

Priredili Mihal Filip i Vićazoslav Hronjec, Ljudmila Hurban, Hronika pozorišnog amaterizma u Staroj Pazovi i ostalo, Stara Pazova, 1993. 

Katarina Vereš, Stara Pazova i sveštenici, Stara Pazova, 2005.

Vladimir Konštantin Hurban

 Vladimir Konštantin Hurban VHV (Stara Pazova, 4. 4. 1884,  – Stara Pazova, 28. 9. 1950) bio je evangelički sveštenik, književnik, glumac, reditelj. Bio je drugo dete staropazovačkog evangeličkog sveštenika Vladimira Hurbana (1850–1914) i Auguste, rođene Štur. Narodnu školu završio je u Staroj Pazovi (1890–1894), nižu gimnaziju u Sremskoj Mitrovici (1894–1898), višu u Vinkovcima (1898–1899), a nakon pauze zbog bolesti školovanje nastavlja u Zagrebu (1900–1903). Teologiju je studirao u Beču (1903–1906) i Bratislavi (1906–1907), gde je napisao i svoje prvo delo Badnje veče. Od 1908. godine bio je kapelan i katiheta u Staroj Pazovi, a 1914. nasledio je očevu parohiju i na toj dužnosti ostao do 1950. godine. Ljubav prema umetnosti nasledio je od oca, a još kao dete izdavao je list Mravec. U radu amaterske dramske družine, osnovane 1903. godine u Staroj Pazovi, učestvovao je kao glumac i reditelj. Književni rad započeo je jednočinkama „Kad zahladi“ (1905) i „Posrećilo se!“ (1907), koje je pod pseudonimom VHV objavio u časopisima. Iako prvi radovi nisu imali veći umetnički odjek, drame nastale od 1920. godine postaju okosnica repertoara slovačkih amaterskih pozorišta. Tematski su vezane za „donjozemski ambijent“, odnosno život Slovaka u Vojvodini. Najpoznatije drame su Smetovi (1922) i Zemlja (1931). Napisao je zbirku pripovedaka Pazovačko štivo (1932), ali je njegov glavni književni izraz bila drama: napisao je oko 70 dramskih radova — psihološke drame (Lokot škripi), komedije (Lepa, nova, oslikana kolevka, Zar ne poznajete mog sinovca?, Kvintacija), istorijske drame (Trenčanska Matuš, Restauracija, Milica Nikolić) i druga dela. Autor je i libreta za operete i opere, kao i radio-drama i scenarija. U eksperimentalnim delima Homo sapiens i S.O.S. nagovestio je nove tokove pozorišnog izraza.Pored književnog rada, bio je značajna društvena ličnost. Godine 1918, sa profesorom Zvonimirom Tkalcem, osniva prvu Realnu gimnaziju. Kao sveštenik i intelektualac zalagao se za privredni i kulturni preporod Stare Pazove, sarađivao sa pravoslavnim sveštenicima Simeonom i Milojem Aranickim, učestvovao u stvaranju uslova za zdravstvenu zaštitu i rad Crvenog krsta. Bio je direktor Slovačke banke (1928–1933) i inicijator izgradnje Slovačkog narodnog doma 1928. godine. Za doprinos književnosti i umetnosti u Kraljevini Jugoslaviji, kralj Petar II Karađorđević odlikovao ga je 11. oktobra 1940. godine Ordenom Svetog Save V stepena. Poslednje godine života obeležene su bolešću (dijabetesom) i teškim okolnostima nakon rata.Sahranjen u porodičnoj grobnici na staropazovačkom groblju.

 

Literatura:

Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.

Katarina Vereš, Stara Pazova i sveštenici, Stara Pazova, 2005.

Katarina Vereš, Ulice Stare Pazove, Stara Pazova, 2009.

Kosta Petrović

 Kosta Petrović (Novi Banovci, 14. 6. 1884 – Sremski Karlovci, 3. 9. 1969) bio je profesor, istoričar i muzejski radnik. Otac Petar bio je trgovac, mesni sudija i opštinski odbornik, a majka Julijana Romanovič, bila je obrazovana žena, govorila grčki i nemački jezik. Kosta je osnovnu školu završio je u Novim Banovcima, nakon čega se pripremao za gimnaziju u Novom Sadu. Međutim, posle smrti oca Petra 1895. godine, porodica je zbog teških materijalnih prilika prodala imanje. Njihovu kuću otkupila je opština za stan beležnika, pa se porodica Petrović preselila u Sremske Karlovce, gde je Kosta nastavio školovanje. Studije prirodnih nauka pohađao je od 1903. do 1907. godine u Zagrebu i Beču. Od 1908. godine radio je kao profesor Karlovačke gimnazije. Tokom Prvog svetskog rata bio je interniran u logorima, a nakon sloma Austrougarske učestvovao je u osnivanju bolnice za prihvat srpskih vojnika koji su se vraćali iz zarobljeništva. Kao profesor gimnazije radio je do 1931. godine, kada je zbog bolesti penzionisan, ali je nastavio da se bavi naučnim radom. Tokom Drugog svetskog rata spasao je Mitropolijsko-patrijaršijski arhiv od uništenja od strane okupatora. Posle rata, na osnovu obimne arhivske građe koju je prikupljao, učestvovao je u osnivanju Gradskog muzeja u Sremskim Karlovcima 1946. godine, kojim je više godina upravljao. Od 1946. do 1960. godine bio je upravnik Arhiva u Sremskim Karlovcima. Pod njegovim rukovodstvom u jedinstvenu ustanovu objedinjeni su Mitropolijsko-patrijaršijski arhiv, Arhiv Karlovačke gimnazije i arhiv Magistrata, pod upravom Srpske akademije nauka i umetnosti. Prvi stručni rad objavio je na početku profesorske karijere pod naslovom „O mikroorganizmima“ (1910). Pored radova iz oblasti prirodnih nauka, objavio je i brojne studije iz istorije, posebno o prošlosti Sremskih Karlovaca. Njegova bibliografija obuhvata 57 radova. U rukopisu je ostavio obimno i dokumentovano delo „Istorija Sremskih Karlovaca“, koje je dovršila njegova supruga Teodora Petrović, profesor Karlovačke gimnazije, istoričar književnosti i autor više studija i rasprava. Napisao je i memoarsko delo „Uspomene“, u kojem je opisao detinjstvo provedeno u Novim Banovcima, kao i „Beleške“ o svom pretku Janku Panaoti, poreklom iz severne Grčke, iz cincarske trgovačke varoši Vlaho-Klisure. Po dolasku u Sremsku Mitrovicu 1788. godine, Janko Panaota uzeo je prezime Petrović, dok je njegov brat uzeo prezime Janković. Kostin pradeda Janko bio je jedan od značajnih snabdevača hranom ustanika pod Karađorđem i veliki ktitor staropazovačke pravoslavne crkve. Kosta Petrović posvetio je veliki deo svog naučnog rada istraživanju prošlosti Srema i Sremskih Karlovaca, kao i istoriji Karlovačke gimnazije. Bio je član Istorijskog društva u Novom Sadu, član Naučnog odeljenja Matice srpske i spoljni saradnik Istorijskog instituta Srpske akademije nauka i umetnosti. Povodom pedesetogodišnjice naučnog i prosvetnog rada dodeljena mu je nagrada Saveta za prosvetu Narodnog odbora sreza Novi Sad 1960. godine.

Literatura:
Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.
Milka Mijalović, Novi Banovci kroz istoriju, Nova Pazova, 2003.
Milivoj Kovačević, Pazovačke porodice, Stara Pazova, 2016.

Angelina Nikolić Barać

  Angelina Nikolić Barać (Stara Pazova, 28. 12. 1888 – Zemun, 16. 6. 1966) bila je dobrotvorka i pesnikinja. Rođena je u uglednoj porodici Nikolić u Staroj Pazovi. Otac Kosta Nikolić bio je sudija i advokat poreklom iz Popinaca, a majka Mileva, rođena Nikolajević. Angelina je imala tri brata – Đorđa, Bogdana i Vasu. Prema njenom dnevničkom zapisu od 23. oktobra 1914. godine, otac i braća bili su uhapšeni pod optužbom da su se bavili špijunažom. Otac je ubrzo pušten kući, ali su braća Đorđe i Bogdan streljani, dok je najmlađi Vasa osuđen na robiju. Iako je kasnije pušten iz zatvora, 1917. godine je preminuo od posledica zatočeništva. Slomljen gubitkom sinova,  otac je nedugo potom preminuo. Angelina je privatno stekla opšte i muzičko obrazovanje, koje je dalje usavršavala u krugu uglednih očevih prijatelja okupljenih oko „Brankovog kola“. Sa porodicom je živela u Pakracu, Sremskim Karlovcima i Staroj Pazovi. Za Jovana Baraća (rođen 1878.godine u Tržiću u Lici) lekara iz Stare Pazove udala se 1911. godine. U Zemun se sa porodicom preselila 1919. i tamo je ostala do kraja života. Bila je dugogodišnja članica odbora i potpredsednica Dobrotvorne zadruge Srpkinja Zemunkinja, kao i članica odbora Zajednice doma i škole. U Zemunu je organizovala brojne dobrotvorne priredbe i više godina pripremala programe školskih zabava. Kao delegat učestvovala je na kongresima Jugoslovenskog ženskog saveza, na kojima je izlagala svoje referate. Poeziju je objavljivala u časopisima Žena (1921) i Podmladak Jugoslovenskog crvenog krsta (1954). U rukopisu su joj ostala dela: O vaspitanju dece, Lutanja po raju, Postanak sveta, Pakao i druga. Komponovala je i Oče naš za hor, kao i nekoliko solo pesama na sopstvene tekstove. Imala je četvoro dece: ćerke Olgu, udatu Srdanović, književnicu i naučnicu, Veru rođenu 1916.godine, profesorku klavira, Branku, i sina Stevana, ekonomistu i eksperta Ujedinjenih nacija. 

Literatura: 

Srpski biografski  rečnik 7, Ml- Pan, Novi Sad, 2018. 

Dr Olga Srdanović – Barać, Putovanje po Srbiji đaka Vojvođana 1909, Godišnjak grada Beograda, Knj. 17-1970.

https://actahistorica.com/-Dr Olga Srdanovi, Smrtnost u Srbiji od tuberkuloze ratne decenije 1908-1919, prema referatu dr Jovana Braća sa Skupštine jugoslovenskih lekara u Zagrebu 1920. godine.

 Dušan Popović

 Dušan J. Popović (Surduk, 28. 3. 1894 – Belegiš, 28. 4. 1965) bio je istoričar, univerzitetski profesor i jedan od utemeljivača sociološkog pristupa u srpskoj istoriografiji. U nauci se smatra prvim sociologom u Srbiji. Nakon završene Karlovačke gimnazije studirao je istoriju na Filozofskom fakultetu u Zagrebu i Beču, gde je doktorirao 1919. godine. Iste godine postavljen je za profesora u Trgovačkoj akademiji u Novom Sadu. U želji za daljim naučnim usavršavanjem boravio je 1920/21. godine u Parizu, Briselu i Londonu, gde se posebno posvetio izučavanju sociologije. Na Filozofskom fakultetu u Beogradu, na Katedri istorijskih nauka, prošao je sva univerzitetska zvanja – od asistenta (1921), docenta (1926), vanrednog profesora (1930) do redovnog profesora (1935–1941). Kao docent izabran je sa zadatkom da predaje istoriju Srba na sociološkoj osnovi, čime je uveo predavanja iz istorijske sociologije i nastojao da istorijske procese tumači u širem društvenom i kulturnom kontekstu. Uređivao je „Glasnik istorijskog društva“ u Novom Sadu od 1928. do 1940. godine. Autor je niza značajnih dela iz političke, društvene i kulturne istorije Srba, među kojima se izdvajaju: „Vojvodina“ (1925), „O Cincarima“ (1927), „O hajducima“ (1–II, 1930–1931), „Srbija i Beograd: od požarevačkog do beogradskog mira 1718–1739“ (1950), „Srbi u Budimu od 1680 do 1740“ (1952), „Velika seoba Srba 1690: Srbi seljaci i plemići“ (1954) i trotomno delo „Srbi u Vojvodini“ (1957–1963). U svojim radovima posebno je obrađivao istoriju Srba u Habzburškoj monarhiji, kao i društvene strukture i kulturne tokove 18. i 19. veka. Posle Drugog svetskog rata 1945. godine nove vlasti su ga ocenile kao nepodobnog za rad sa univerzitetskom omladinom, te se povukao u Belegiš, gde je nastavio naučni rad do kraja života. Prema oceni istoričara Slavka Gavrilovića, Dušan J. Popović pripada prvom redu srpskih istoričara u prvoj polovini 20. veka.

Literatura:

„Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka“, Sremska Mitrovica, 2003;

Prof. dr Slavko Gavrilović, „O istoriografskom opusu dr Dušana J. Popovića“;

Sajta: www.ssd.org.rs – Srpsko sociološko društvo, Beograd.

Ferdinand Klaćik 

 Ferdinand Klaćik – Ferdo (Stara Pazova, 3.2.1895 – Stara Pazova, 9.7.1944) bio je slovački učitelj, pedagog, dečji pisac, lingvista i kulturni radnik. Rođen je u bravarskoj porodici u Staroj Pazovi. Pripadao je krugu najznačajnijih slovačkih učitelja u vojvođanskoj slovačkoj sredini. Osnovnu školu završio je u rodnom mestu, nižu gimnaziju u Zemunu, a Učiteljski zavod u Osijeku. Po završetku školovanja radio je kao učitelj u Tordincima i Ljubi, ali se 1914. godine vratio u Staru Pazovu. Sa početkom Prvog svetskog rata prebegao je u Rusiju, gde je učestvovao u aktivnostima oko formiranja Čehoslovačke legije, radeći kao emisar Narodnog veća. U istočnom logoru za Slovake, u kojem se nalazilo oko 5.000 ljudi, bio je zadužen za prosvetni rad i podučavanje zemljaka. Sarađivao je sa istaknutim slovačkim piscima u časopisu „Slovački glasovi“, koji je uređivao Gregor Tajovski, a u tom periodu sastavio je i „Kulturni zemljopis Orave i Liptova“. Nakon boravka u Rusiji otišao je u novoosnovanu Čehoslovačku Republiku, ali se zbog statusa stranca nije trajno zadržao. Vratio se u Staru Pazovu, gde je nastavio rad u školi i posvetio se narodno-prosvetnom radu i razvoju školstva. Zalagao se za redovna učiteljska savetovanja slovačkih učitelja. Autor je „Bukvara za I razred čehoslovačkih narodnih osnovnih škola u Kraljevini SHS“, objavljenog 1928. godine u Bačkom Petrovcu, kao i sedam čitanki, koje su doživele više izdanja. Pored rada u osnovnoj školi, predavao je i u Večernjoj poljoprivrednoj školi. Bio je jedan od inicijatora izgradnje Slovačkog doma u Staroj Pazovi, a 1923. godine obnovio je rad Slovačke čitaonice i bio njen sekretar. Posebno je nastojao da Stara Pazova postane kulturni centar Čeha i Slovaka u Kraljevini Jugoslaviji. Bio je prvi reditelj dečjih pozorišnih predstava u mestu, pisao je dečje drame i uređivao dečji časopis „Zornjička“. Godine 1943. sa porodicom odlazi u naselje Borovo, na poziv češkog industrijalca Bata, gde je trebalo da radi u novoj modernoj školi. Međutim, posle nemačke okupacije i stvaranja NDH, otpušten je i premešten u Čepin. U Staru Pazovu vratio se teško bolestan i povukao iz javnog života. Sa suprugom Olgom imao je troje dece – dve ćerke i sina. Njegov sin Zlatko (1922–1990) živeo je u Slovačkoj i bio književni kritičar i teoretičar književnosti za decu. Ferdinand – Ferdo Klaćik sahranjen je na staropazovačkom groblju.

Literatura:

Jarmila Hodolić, „Istorijski pregled udžbenika na slovačkom jeziku u Vojvodini do 1945. godine“, Godišnjak Filozofskog fakulteta u Novom Sadu, knj. XXXIX–2, 2014;

Katarina Vereš, „Ulice Stare Pazove“, Stara Pazova, 2009.

 Miloje Aranicki 

Miloje Aranicki (Stara Pazova, 19. 10. 1897 – Zemun, 1981) bio je srpski pravoslavni sveštenik, teolog i kulturni pregalac. Sin je staropazovačkog paroha Simeona Aranickog i Katice, rođene Vuković. Osnovnu školu završio je u rodnom mestu, a gimnaziju i bogosloviju u Sremskim Karlovcima. Studije teologije nastavio je na Teološkom fakultetu u Zagrebu, a potom i na Filozofskom fakultetu u Beču, gde je doktorirao 1939. godine. Bio je oženjen Angelinom Gajić iz ugledne staropazovačke porodice. Godine 1921. rukopoložen je za sveštenika i postavljen za pomoćnog paroha u Staroj Pazovi. Od 1932. godine bio je pomoćni arhijerejski namesnik. Do 1935. godine radio je kao veroučitelj u Staroj i Novoj Pazovi, kao i u Građanskoj i Zanatskoj školi u Staroj Pazovi. U tom periodu osnovao je Večernju trgovačku školu, čiji je bio prvi upravitelj. Kao sveštenik u Staroj Pazovi bio je veoma aktivan u društvenom i kulturnom životu. Obnovio je Srpsku zemljoradničku zadrugu i Srpsko pevačko društvo „Gusle“, u kome je bio i horovođa. Osnovao je Srpsku ratarsku čitaonicu i Čitaonički klub, gde je obavljao dužnost sekretara, a istu funkciju imao je i u Kolu srpskih sestara. Bio je predsednik u novoosnovanom Univerzitetu i u „Jadranskoj straži“, dok je u Srpskoj pravoslavnoj crkvenoj opštini i Odboru za podizanje hrama Svetog Save bio predsednik. U Sokolskom društvu delovao je kao prosvetar, radeći sa horom i izradivši „Spomenicu sokolskog društva“ u Staroj Pazovi. Bio je član uprave Saveza zemljoradničkih zadruga u Novom Sadu, kao i Jugoslovenskog pevačkog saveza i Glavnog odbora Udruženja srpskog pravoslavnog sveštenstva u Beogradu. Za svoj rad više puta je odlikovan: 1933. godine patrijarh Varnava dodelio mu je pravo nošenja crvenog pojasa, 1937. godine mitropolit Dositej Vasić proizveo ga je u čin protojereja, a Sveti arhijerejski sinod 1950. godine odlikovao ga je naprsnim krstom. Godine 1935. postavljen je za paroha crkve Svetog Save u Beču, a odlikovan je 1939.godine ordenom Sv. Save III reda.Tokom boravka u Beču izradio je „Spomenicu Srpske pravoslavne crkvene opštine u Beču 1860–1935“. Njegova doktorska disertacija iz oblasti slavistike – istorije, napisana na nemačkom jeziku, objavljena je pod naslovom „Rastko Nemanjić – Sveti Sava, osnivač i prvoborac nacionalne kulture srpskog naroda“. Pred početak Drugog svetskog rata, po nalogu patrijarha Gavrila, napustio je Beč i vratio se u Staru Pazovu kao paroh i arhijerejski namesnik. Zbog progona ustaša 1942. godine napustio je mesto i prešao u Beograd, gde je ostao do kraja 1944. godine. Tamo je sarađivao u Prosvetnom odboru Svetog arhijerejskog sinoda sa profesorima Radoslavom Grujićem i Dušanom Glumcem, pod predsedništvom mitropolita Josifa. Početkom 1945. godine vratio se u Staru Pazovu, gde je kao paroh služio do 19. marta 1961. godine, a jedno vreme bio je i zemunski arhijerejski namesnik. Za vreme episkopa sremskih Vikentija, Nikanora i Makarija bio je član Eparhijskog upravnog odbora i Crkvenog suda, kao i sudski tužilac. Kao predsednik hora sveštenika Srema, Banata i Bačke od 1950. godine držao je propovedi na duhovnim koncertima u Novom Sadu, Somboru, Srbobranu, Starom Bečeju, Pivnicama i Staparu. Godine 1953. izabran je za predsednika Pravoslavnog arhidijecezalnog svešteničkog konvikta u Sremskim Karlovcima. Patrijarh German postavio ga je 1961. godine za paroha u Trstu, gde je ostao do 1969. godine. Na molbu Matice srpske napisao je memoarski rukopis „Moji doživljaji i važniji događaji u našoj crkvi za poslednjih 40 godina (1920–1960)“. U rukopisu su ostale i dve njegove rasprave: „Zadatak svetosavske crkve na krstu još nije završen i svetosavski put je njen jedini spas“ i „Srpska pravoslavna crkva – vekovni vođa srpskom narodu u svim mračnim periodima“. Sahranjen je na Zemunskom groblju u porodičnoj grobnici.

Literatura: Tekst je napisao Milvoj Kovačević na osnovu nekrologa dr germanistike Jovana Bogičevića (1896–1986) iz Sremskih Karlovaca.

Miloš Aranicki

 Miloš Aranicki (Stara Pazova, 27.5.1900 – Novi Sad, 25.11.1996) bio je doktor medicine, epidemiolog, univerzitetski profesor. Medicinu je studirao u Gracu i Beču, gde je diplomirao 1925. Specijalizirao je bakteriologiju i epidemiologiju u Zagrebu, a usavršavao se u Hamburgu, Italiji, Španiji i Berlinu.Radio je u bolnicama u Bihaću i Banjaluci, a zatim u Pasterovom zavodu u Novom Sadu, gde je učestvovao u proizvodnji vakcine protiv besnila. Zbog političkih razloga otpušten je pred Drugi svetski rat. Tokom okupacije radio je na suzbijanju epidemija, bio uhapšen i interniran, a 1944. se priključio NOP-u kao epidemiolog. Posle rata bio je epidemiolog Jugoslovenske armije, a od 1947. univerzitetski profesor u Sarajevu. Na Medicinskom fakultetu u Novom Sadu izabran je 1963. za redovnog profesora i šefa katedre epidemiologije, i bio je dekan 1964/65. Značajno je unapredio sistem vakcinacije i postavio temelje naučnog rada fakulteta. Objavio je oko 30 stručnih radova i više poglavlja u udžbenicima. Nosilac je visokih državnih odlikovanja.

Literatura:
Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.

Sava Petrović

 Sava Petrović (Stara Pazova, 24. 1. 1902 – Zemun, novembar 1944) bio je bankar, privrednik i političar. Rođen je kao najmlađe dete Nikole Petrovića, osnivača staropazovačke Štedionice, veleposednika i poslanika u Hrvatskom saboru, i majke Jelisavete, plemenite Jovanović od Poganješte. Osnovno obrazovanje stekao je u Staroj Pazovi, a školovanje nastavio u Zagrebu, gde je završio gimnaziju. Potom je studirao na Trgovačkoj i eksportnoj akademiji u Beču. Nakon završetka školovanja vratio se u Staru Pazovu, gde je postao član uprave Štedionice, a kasnije i njen direktor. Kao bankar i ekonomista obavljao je značajne funkcije u više privrednih i bankarskih ustanova. Bio je član uprave Srpske banke u Zagrebu, član Nadzornog odbora Štedionice u Zemunu i član Direkcije svilarstva u Novom Sadu. Osnivač je i predsednik Poljoprivredne i žitarske zadruge u Staroj Pazovi. Porodica Petrović posedovala je velike zemljoposede u okolini Stare Pazove i Zemuna, a u njihovom vlasništvu nalazili su se i hotel i bioskop u centru Stare Pazove, kao i porodična vila u Slankamenu. Od 1930. do 1940. godine bio je u braku sa Olgom, ćerkom novosadskog trgovca i gradonačelnika Koste Mirosavljevića. Imali su troje dece, od kojih je ranu mladost preživela samo ćerka Aleksandra. Politički je pripadao Narodnoj radikalnoj stranci, kao i njegov otac, sve do uvođenja diktature kralja Aleksandra. Potom je političku delatnost nastavio u redovima Jugoslovenske radikalne zajednice (JRZ). Bio je opštinski većnik u Staroj Pazovi, a na parlamentarnim izborima 1938. godine izabran je za narodnog poslanika na listi JRZ u staropazovačkom srezu. Tokom Drugog svetskog rata učestvovao je u humanitarnoj akciji spasavanja srpske dece iz logora u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj, koju je predvodila Diana Budisavljević. Na njegov zahtev, u julu 1943. godine u Staru Pazovu je, posredstvom rođake Anđele Rogulić, dovedeno 45 dece (31 dečak i 14 devojčica), koja su potom udomljena u porodicama u Staroj Pazovi. Iako je u više navrata pomagao Narodnooslobodilački pokret, nije uživao njegovo poverenje. Smatran je vodećim simpatizerom Jugoslovenske vojske u otadžbini u Staroj Pazovi, koju je i materijalno podržavao. Pripadnici NOP-a optuživali su ga i za saradnju sa nemačkim okupatorima, kao i za svečani doček koji je organizovao nemačkim vlastima 1941. godine. Nakon oslobođenja Stare Pazove 21. oktobra 1944. godine, uhapšen je i odveden u Zemun od strane pripadnika OZNA-e, gde je u novembru iste godine streljan kao narodni neprijatelj. Na zahtev potomaka, Viši sud u Beogradu ga je rehabilitovao 14. decembra 2015. godine.

Biografiju na osnovu izvora i literature napisao: Vojislav Martinov.

Izvori:
Senat: Narodno predstavništvo: Narodna skupština: biografski leksikon, Beograd, 1939, 262;
Dnevnik Diane Budisavljević, Zagreb, 2003, 133;
Muzej Vojvodine, Arhivska zbirka, Sreski komitet SKOJ-a Stara Pazova, 12969;
Viši sud Beograd, Reh-458/14 (01.07.2015).

Literatura:
Janko Šago, Hronika Stare Pazove, Novi Sad, 1991, 323–324, 380–382;
Gordana Jović-Krivokapić, Oklop bez viteza: o socijalnim osnovama i organizacionoj strukturi Narodne radikalne stranke u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca, Beograd, 2002, 359;
Milivoj Kovačević, Staropazovačke porodice, Stara Pazova, 2013, 15–21;
Gavro Burazor, Prilog istraživanju humanitarne akcije Diane Budisavljević, Topola, 3, Donja Gradina, 2017, 47–63.

Boško Zeković

 Boško Zeković – Zeka (Vojka, 10. 8. 1911 – Vojka, 23. 9. 1994) bio je nastavnik, diplomata i upravnik pozorišta. Osnovnu školu završio je u rodnom mestu, nižu gimnaziju u Zemunu, a Učiteljsku školu 1932. godine u Somboru, u takozvanoj Somborskoj preparandiji. Potom je radio kao učitelj u Kuzminu i Vojki. Od 1936. do 1940. godine studirao je na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Kao rezervni oficir u Aprilskom ratu 1941. godine pao je u nemačko zarobljeništvo i do kraja rata boravio u logorima u Osnabriku i Niribergu kao ratni zarobljenik. Posle rata završio je Višu pedagošku školu – odsek za ruski jezik i književnost, i 1947. godine predavao u Učiteljskoj školi u Sremskim Karlovcima. Radio je i u diplomatskoj službi, u Ambasadi FNRJ u Varšavi (20. jul 1947 – 9. oktobar 1948), potom u Ministarstvu inostranih poslova u Beogradu do 28. marta 1949. godine, kada se, usled partijske ocene u vreme sukoba sa Informbiroom, vratio prosvetnom radu. Bio je nastavnik u Muškoj gimnaziji u Novom Sadu (1949–1950), zatim u školi učenika u privredi (1953–1959), a u Državnoj pozorišnoj školi u Novom Sadu radio je kao profesor i direktor. U tom periodu formirao je temelje specifičnog teatra. Najznačajniji deo njegovog života vezan je za rad u Pozorištu lutaka, odnosno Pozorištu mladih u Novom Sadu, gde je bio upravnik od 1. decembra 1959. do penzionisanja 31. decembra 1972. godine. Zahvaljujući njegovom radu pozorište je kadrovski ojačano, programski profilisano i umetnički uzdignuto. Kao direktor Srednje pozorišne škole sarađivao je sa brojnim istaknutim umetnicima, a u vreme njegovog rukovođenja školu su završili mnogi kasnije afirmisani glumci, među kojima su Velimir Bata Živojinović, Dragoljub Milosavljević Gula i drugi.Pod njegovim vođstvom Pozorište mladih je prvi put izašlo van granica zemlje, nastupajući u Poljskoj, Rumuniji i Nemačkoj. Na njegovu inicijativu uvedene su i predstave na mađarskom i slovačkom jeziku. Bio je veoma aktivan u pokretu pozorišta za decu i omladinu, prvi potpredsednik ASITEJ-a i značajan saradnik Jugoslovenskog saveza UNIMA. Učestvovao je i u radu Majskih dečjih igara u Bečeju, kao i u žirijima Zmajevih igara, Sterijinog pozorja i Festivala podunavskih igara.Bio je i direktor Baletske škole u Novom Sadu, kao i jedan od zaslužnih za njeno funkcionisanje u okviru Državne pozorišne škole. Zeković je bio poliglota, izuzetan prevodilac i lirik. Govorio je poljski jezik, kao i još osam stranih jezika, te je često bio angažovan u Sterijinom pozorju kao domaćin i pratilac stranih gostiju. Bio je član Društva prevodilaca Vojvodine i saradnik UNICEF-a. Ceo svoj radni vek posvetio je pozorištu u Novom Sadu. Putovao je širom sveta, a kako je sam govorio, jedino nije bio u Australiji. Pored niza javnih društvenih priznanja odlikovan je Ordenom rada sa zlatnim vencem i Ordenom hiljadu godina postojanja Poljske, za negovanje kulturnih veza ove zemlje sa našom.Na njegovoj bisti na groblju gde je sahranjen ostale su uklesane reči: „Nomadi kroz život prolaze kao prah“.

Istražio i tekst napisao: Milivoj Kovačević
Zahvalnost: Stevanu Koraću iz Vojke, Radmili Zeković iz Vojke, Đorđu Ćiriću iz Novog Sada, Muzeju pozorišta u Novom Sadu, Srpskom narodnom pozorištu u Novom Sadu, Baletskoj školi u Novom Sadu i Sterijinom pozorju.

Olga Barać Srdanović 

 Olga Barać Srdanović (Stara Pazova, 1912- ?) bila je naučnik i književnik. Otac, dr Jovan Barać  bio je stomatolog, poreklom iz Like, a majka Angelina Nikolić, udata Barać, pesnikinja i dobrotvorka, iz ugledne sremske familije advokata Koste Nikolića. Olgina porodica se iz Stare Pazove preselila u Zemun 1920. godine. Zemunsku gimnaziju završila je 1930. godine, a Poljoprivredni fakultet u Zemunu 1934. godine. Kao prva žena dobija nagradu za studentski svetosavski rad „Bakteriološka istraživanja zemljišta fakultetskog oglednog dobra“ 1933. godine. Posle završenih studija angažuje se kao publicista, a pred Drugi svetski rat birana je u glavni odbor Ženskog saveta Jugoslavije. Posle Drugog svetskog rata radi u Agroopremi, Bibliografskom institutu, Institutu za spoljnu industriju i Institutu za ekonomiku industrije. Doktorirala je 1966. godine. Dugo se bavi bibliografskim radom i kao bibliograf objavljuje prvi udžbenik bibliografije, a zatim i „Bibliografiju srpske poljoprivredne knjige Srbije i Vojvodine u 19. veku“. Svoja dugogodišnja naučna istraživanja poljoprivrede u Srba završila je knjigom „Poljoprivreda u Srbiji sredinom 19. veka“. Uporedo sa naučnim radom bavi se i književnošću. Objavljuje pedesetak pozorišnih kritika, pet romana, dve zbirke priča i dve drame.

Literatura:

Predrag Brujić, Odjeci maturanata Zemunske gimnazije, Zemun, 1998.

Mihal Filip

 Mihal Filip (Stara Pazova, 7. 1. 1915, – Stara Pazova, 1989) bio je lingvista, reditelj, istoričar kulture, pedagog i nestar vojvođanske naučne slovakistike. Bio je sin Filipa i Ane. Mihal je završio osnovnu školu u rodnom mestu, potom odlazi u gimnaziju u Bački Petrovac, gde je bio aktivan u Literarnom kružoku „Sladkovič“. Još od rane mladosti ispoljavao je izuzetan talenat za književnost, a prva njegova pesma objavljena je 1934. godine. Iako ga je privlačila medicina, školske 1936/37. godine upisuje slavistiku na Beogradskom univerzitetu kod akademika Aleksandra Belića i rukovodi beogradsko–pazovačkom sekcijom Društva čehoslovačkih akademaca, a bio je i sekretar Slovačke narodne čitaonice u Staroj Pazovi. U novosadskom književno-naučnom časopisu Novi život objavio je svoj prvenac, tragičnu prozu o Adamu Vlčjaku.  Godine 1941. diplomirao je i zaposlio se u pazovačkoj školi, ali nakon okupacije biva otpušten iz državne službe. Odlazi u Beograd, a potom u Kovačicu. Bio je vrlo aktivan u NOP-u u Boljevcima, a u Petrovcu je bio jedan od osnivača Slovačke brigade. Na početku svoje profesorske karijere radio je u petrovačkoj gimnaziji, gde uvodi osnove pedagoškog, književnog i pozorišnog života. Po pozivu akademika Aleksandra Belića, na Filozofskom fakultetu u Beogradu 1952. godine postaje lektor češkog i slovačkog jezika, gde je proveo 15 godina. Otvaranjem Katedre za slovakistiku na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, paralelno je radio u Novom Sadu i Beogradu. Formiranjem Katedre za slovački jezik i književnost na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, 1969. godine postao je stručni saradnik za slovački jezik. Sarađivao je sa dramskim piscem Vladimirom Hurbanom VHV i napisao studiju o Hurbanovoj štampariji, listu Mravec i o Ljudmili Hurban. Kada je penzionisan, pripremao je za izdavanje sva značajna Hurbanova dela. Pisao je stručne članke o Maršalu Petrovskom, Šafariku, Čajaku, Leški, a bibliografski i o dvadesetak drugih vojvođanskih pisaca – Slovaka. Sakupljao je narodne pesme staropazovačkih Slovaka, autor je više čitanki i udžbenika, a bavio se i leksikografskim istraživanjima i prevodima sa srpskohrvatskog, slovačkog i češkog jezika. Osim talenta i znanja krasile su ga divne osobine: poštenje, vrednoća i izuzetna skromnost. Preminuo je 1989. godine posle duge bolesti, a sahranjen je na staropazovačkom groblju. Nakon njegove smrti, Pazovčani su mu se odužili na dostojan način, nazvavši jednu ulicu njegovim imenom.

Literatura:

Katarin Vereš, Ulice Stare Pazove, Stara Pazova, 2009.
Tekst: Povodom petnaestogodišnjice smrti i devedesetogodišnjice rođenja profesora Mihaila Filipa (1915–1989) – http://old.fil.bg.ac.rs/katedre/slavistika/stari%20stari%20sajt/resursi/m_filip.htm

Vera Barać

 Vera Barać (Stara Pazova, 1916 – Zemun ?) bila je profesor klavira. Otac, dr Jovan Barać bio je stomatolog, poreklom iz Like, a majka Angelina Nikolić, udata Barać, pesnikinja i dobrotvorka, iz ugledne sremske familije advokata Koste Nikolića. Verina porodica se iz Stare Pazove preselila u Zemun 1920. godine. Muzičko školovanje je završila u muzičkoj školi Stanković. Kao mlad profesor zaposlila se u karlovačkoj gimnaziji a posle godinu dana je prešla sa službom u Novi Sad. Godine 1940. udala se za Svetozara Vujića, advokata iz Sente gde i prelazi da živi. Ceo Drugi svetski rat provela je u Senti i dobila je tri sina: Vladimir (1941.), Jovana (1943.) i Aleksandra (1945.) Posle rata je bila jedini profesor klavira u senćanskoj muzičkoj školi. U Senti je živela do 1956. kada se razvela i prešla je sa službom u Pančevo.  Godine 1960. prešla je  u Zemun gde je dobila mesto nastavnika muzičkog vaspitanja u osnovnoj školi. Od 1962.godine pa do svog penzionisanja radila je u muzičkoj školi „Kosta Manojlović“ u Zemunu kao profesor klavira. Kao pedagog je imala uspeha na republičkom takmičenju gde su njeni đaci osvojili dve prve nagrade (Nada Pejović i Miloš Petrović). Miloš Petrović je kasnije postao i profesor muzičke akademije. Pored pedagoške delatnosti 1962. godine komponovala je muziku za dan mladosti i svoje delo je sama svirala na punom stadionu JNA. U penzionerskim danima potpuno se posvetila crkvenom horu Nikolajevske crkve u Zemunu. Održavala je probe u svom stanu, a sa pojedinim članovima je imala i individualne probe. Za tu svoju delatnost dobila je priznanje Nikolajevske crkve.

Literatura: Godišnjak škole „Kosta Manojlović“, Zemun, 2015, 245.

Kosta Tomašević

 Kosta Tomašević (St.Banovci, 25.5.1923  – Beograd, 10.3.1976) bio je legendarni golgeter i jedan od osnivača Crvene zvezde. Fudbal je počeo da igra u BSK-u, a 1945. godine učestvovao je u osnivanju Zvezde i postigao prvi gol u istoriji kluba. Za Zvezdu je igrao do 1954. i osvojio dve šampionske titule, tri Kupa Jugoslavije i titulu prvaka Srbije. Na 344 utakmice postigao je 372 gola, što ga svrstava među najbolje strelce u istoriji kluba. Za reprezentaciju Jugoslavije odigrao je 10 mečeva i dao 5 golova, učestvujući na Olimpijskim igrama u Londonu 1948. (srebro) i Svetskom prvenstvu u Brazilu 1950. godine. Po završetku igračke karijere radio je kao trener u više klubova i u nacionalnim timovima Nigerije i Irana. Preminuo je 1976. godine u Beogradu, daleko od slave koju je imao kao jedan od najvećih golgetera srpskog fudbala.

Literatura:
Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.

Đurđica Petrović

 Đurđica Petrović (Stara Pazova, 07. 05. 1927 – Beograd, 12. 01. 2003) bila je etnolog i profesor univerziteta. Njen otac, Nikola, poticao je iz stare i ugledne pazovačke porodice Petrović, a majka joj je bila Darinka, devojačko Mihailović. Osnovnu školu završila je u Staroj Pazovi (1937). Gimnaziju je pohađala u Beogradu i Sremskim Karlovcima, a maturirala je u Beogradu 1948. godine. Diplomirala je na Odeljenju za etnologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu (1952), gde je i doktorirala sa tezom Oružarski zanati u jugoslovenskim zemljama pod Turcima 15–19. vek (1964). Radila je u Vojnom muzeju u Beogradu od septembra 1952. do decembra 1971. godine, gde je stekla zvanje višeg naučnog saradnika. Potom je prešla na Filozofski fakultet, na Odeljenje za etnologiju, kao vanredni profesor. Zvanje redovnog profesora dobila je juna 1979. godine. Predavala je etnologiju Hrvatske, muzeologiju i materijalnu kulturu naroda Jugoslavije. Bila je upravnik Odeljenja za etnologiju, član stručnih komisija i Uredništva Zbornika Filozofskog fakulteta, predsednik Velikog saveta fakulteta (1987–1989) i prva žena dekan Filozofskog fakulteta (1989–1991). Penzionisana je 1992. godine, a do 2000. rukovodila je projektom Odeljenja za etnologiju „Ruralne i urbane kulture centralnog Balkana“. Dr Đurđica Petrović bila je sekretar Etnološkog društva Jugoslavije i prvi predsednik Etnološkog društva Srbije, član Etnološkog odbora SANU, Odbora za istoriju 16–17. veka SANU, Komisije za proučavanje života i običaja Roma SANU i predstavnik Srbije kao član osnivač Mreže za etnološka i istorijska istraživanja Saveta Evrope. Baveći se srednjovekovnom Srbijom, Dubrovnikom i Bokom Kotorskom, kao i materijalnom i duhovnom kulturom južnoslovenskih i drugih naroda, objavila je više od 100 radova u stručnim časopisima, katalozima i knjigama. Među njima su: Oružje Afrike (1962), Hercegovski zlatari (1962), O vatrenom oružju Dubrovnika u 14. veku (1969), Vanevropsko oružje u Istorijskom muzeju na Cetinju (1975), Narodna umetnost Jugoslavije (koautor M. Prošić-Dvornić, 1983), Zlatovez (1987), Dubrovčani i turska obuća u 15. i početkom 16. veka (1988), Naučna istraživanja Roma u Jugoslaviji (1992) i dr. Prilikom odlaska iz Vojnog muzeja odlikovana je Ordenom za vojne zasluge sa zlatnim mačevima. Za svoj stručni rad dobila je brojne plakete i priznanja: Etnografskog muzeja u Beogradu (1976), Muzeja „25. maj“ u Beogradu (1976), Muzeja grada Zenice (1977), Plaketu grada Beograda (1984), kao i zahvalnice Instituta za folklor „M. Cepenkov“ u Skoplju (1980), Narodnog muzeja u Vršcu (1982), Istorijskog muzeja Srbije u Beogradu (1988) i Filozofskog fakulteta u Beogradu (1988).

 

Literatura:
Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.

Milan Vereš

Milan Vereš (Stara Pazova, 29. 9. 1928 – Beograd, 26. 7. 2019) bio je jugoslovenski diplomata, ambasador, pomoćnik ministra spoljnih poslova i podsekretar u MIP-u. Rođen je od oca Vladimira, čuvenog pazovačkog lekara, i majke Anastazije, devojačko Plačkov, iz ugledne i imućne zemljoradničke porodice iz Srbobrana. Osnovnu školu završio je u Staroj Pazovi, a gimnaziju u Beogradu, kao pitomac kralja Aleksandra, gde je 1940. godine proglašen za najboljeg učenika prvog razreda i nagrađen knjigom sa kraljevim potpisom. Tokom Drugog svetskog rata, kao gimnazijalac, sarađivao je sa Narodnooslobodilačkim pokretom. Pravni fakultet u Beogradu završio je kao jedan od najboljih studenata svoje generacije. Bio je jedan od istaknutih jugoslovenskih diplomata – ambasador SFRJ u Mađarskoj i SSSR-u, pomoćnik ministra spoljnih poslova i podsekretar u Ministarstvu inostranih poslova. Celokupnu radnu karijeru posvetio je međunarodnim odnosima i diplomatiji – od Instituta za međunarodnu politiku i privredu, preko saradnje sa Veljkom Vlahovićem, čiji je bio šef kabineta pet godina, do dugogodišnjeg rada u Ministarstvu inostranih poslova SFRJ. Posebno se bavio odnosima sa Sovjetskim Savezom i zemljama Istočne Evrope. Radio je trinaest godina u ambasadi SFRJ u Moskvi, kao prvi sekretar, ministar-savetnik i potom skoro pet godina kao ambasador SFRJ u SSSR-u. Bio je svedok, a povremeno i prevodilac, brojnih susreta Tito–Hruščov i Tito–Brežnjev, a kao ambasador susretao se i sa Gorbačovom i Jeljcinom.Smatran je vrsnim poznavaocem SSSR-a, sovjetsko-jugoslovenskih odnosa, kao i sovjetske istorije, kulture i umetnosti. Posedovao je izuzetan analitički dar i sposobnost predviđanja međunarodnih tokova. Govorio je šest jezika.U karijeri je odlikovan Ordenom jugoslovenske zvezde sa zlatnim vencem, kao i brojnim stranim odlikovanjima, uključujući tri sovjetska odlikovanja (među kojima i Orden prijateljstva naroda), kao i odlikovanja Mađarske, Grčke, Italije, Španije i Malte.Bio je oženjen Milkom, devojačko Cvejić, pravnicom iz Vrbasa. Iz tog braka rođen je sin Vladimir (1957), diplomata u Ministarstvu spoljnih poslova Republike Srbije. Milana Vereša krasile su skromnost, smirenost i dostojanstvo. Isticao se znanjem, produbljenim analizama i snagom argumenata. Sa širokim krugom interesovanja, bio je poznavalac muzike, umetnosti i istorije, vlasnik obimne biblioteke i strastveni kolekcionar, posebno starih razglednica, među kojima su mu najdraže bile one iz rodne Stare Pazove. Njegovim odlaskom u Moskvu na mesto ambasadora, Stara Pazova je prvi put pomenuta u ruskoj štampi na osnovu biografije jednog njenog sugrađanina. Uživao je veliki ugled u diplomatskom koru i ostavio dubok trag u istoriji SFRJ i rodnog mesta. Sahranjen je u Staroj Pazovi.

Tekst je pisan na osnovu razgovora sa Milanom i Vladimirom Verešom.

Miloš Bakić

 Miloš Bakić (Stara Pazova, 26. februar 1929 – 1989) bio je pravnik, javni tužilac i poslanik. Otac Miloš bio je mesar i majka Leposava devojačko Radovac bila je iz Dobrinaca. Miloš je osnovnu školu završio u Staroj Pazovi, a gimnaziju 1949. godine u Novom Sadu. Kao četrnaestogodišnjak stupio je u NOB, u Devetu vojvođansku brigadu, gde je postao omladinski rukovodilac bataljona (1943). Želja za znanjem dovela ga je na studije Medicinskog fakulteta u Beogradu, ali je usled životnih okolnosti promenio pravac školovanja. Sa suprugom Martom Malagurski, filmskim i književnim prevodiocem, dobio je sina Miroslava (1953). Zbog potrebe da izdržava porodicu, napušta studije medicine i upisuje Pravni fakultet u Beogradu kao vanredni student, koji uspešno završava. Po povratku iz Beograda, nakon Drugog svetskog rata, obavljao je brojne političke funkcije: bio je predsednik Opštinskog odbora SSRN, sekretar Opštinskog komiteta Saveza komunista i predsednik Skupštine opštine (1963–1967). Potom je pozvan u Novi Sad, gde je bio sekretar Izvršnog veća Skupštine SAP Vojvodine, a od 1973. godine i pokrajinski javni tužilac. Godine 1982. postaje savezni javni tužilac i tu funkciju obavlja do smrti, a bio je i poslanik u Skupštini SR Srbije. Njegovi savremenici pamte ga kao praktičara koji je težio unapređenju rada i jačanju zakonitosti. Tokom 16 godina rada u tužilaštvu značajno je doprineo jačanju pravnog sistema i institucija. Bio je poznat po skromnosti – iako je imao službeni automobil i vozača, svakodnevno je putovao minibusom iz Novog Sada u Beograd. Nakon razvoda prvog braka, 1959. godine oženio se Branislavom Vranić, profesorom matematike iz Inđije, sa kojom je dobio ćerku Dušanku (1965). Posle njene prerane smrti, živeo je sa trećom suprugom Anđelkom Živković–Bakić. Voleo je Staru Pazovu i često joj se vraćao. U slobodno vreme bavio se stonim tenisom, umetničkom fotografijom i šahom, a bio je i muzički darovit, sa bogatom kolekcijom gramofonskih ploča. Prema pisanju lista „Glas javnosti“ (2000), odlikovan je visokim priznanjem, između ostalog i zbog načina vođenja istrage u slučaju Đorđa Martinovića, koji je ostao zabeležen u analima srpskog pravosuđa. Miloš Bakić sahranjen je na groblju u Staroj Pazovi.

Literatura:
Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.
Pazovačko ogledalo, br. 103, decembar 2014, „Pazovačke porodice“, str. 38–41 (autor Milivoj Kovačević)

Mira Brtka

 Mira Brtka (Novi Banovci, 5. 10. 1930 – Beograd, 18. 12. 2014) bila je slikarka i rediteljka. Osnovnu školu završila je u Staroj Pazovi, 1949. godine maturira u Beogradu u IV ženskoj gimnaziji, s tim da je peti i šesti razred gimnazije pohađala u Bratislavi, a 1955. godine diplomira u Beogradu na Akademiji za pozorišnu i filmsku umetnost, odsek filmske režije, u klasi profesora Slavka Vorkapića i Vjekoslava Afrića. Diplomirala je 1963. godine na Akademiji lepih umetnosti u Rimu, na odseku za slikarstvo kod profesora Franka Đentilinija i Mina Makarija. Bavila se filmom (kao rediteljka, scenaristkinja, asistentkinja režije, animatorka, kostimografkinja, scenografkinja), modom (kreiranjem odevnih predmeta za žene), skulpturom (postskulpturom, skulpturalnom instalacijom), ali možda najviše – ili vremenski najduže – trajala su njena istraživanja i eksperimentisanja u slikarstvu. Bavljenja slikom, ispitivanja njenih svojstava, prirode i karaktera odvijala su se uporedo sa Brtkinim poimanjem umetnosti kao traganjem za vlastitim, unutrašnjim smislom. Umetnička i životna sudbina Mire Brtke odvijala se na relaciji Stara Pazova – Beograd – Rim – Novi Sad – Bratislava. Pedesetih godina bavila se pozorišnom i filmskom režijom. Režirala je kratke filmove za „Zagreb film“ i „Neoplantu“ u Novom Sadu 1958. godine. Istovremeno je uradila i scenario za prvi crtani film Beogradske škole crtanog filma („Solista“ Nikole Majdaka). Godine 1959. bila je asistent rediteljima Pjetru Đermiju i Albertu Latuadi. U periodu od 1970. do 1971. godine bila je sekretar režije u igranom filmu „Sutjeska“. U Muzeju savremene umetnosti Vojvodine u Novom Sadu 2012. godine priređena joj je retrospektivna izložba pod nazivom Mira Brtka: Nestabilne ravnoteže (1962–2012), povodom pedesetogodišnjice umetničkog rada, uz prateći monografski katalog. Brtka je 1965. predstavljala Jugoslaviju na Međunarodnom simpozijumu umetnika, kritičara i istoričara umetnosti u San Marinu i Riminiju. U periodu 1967–1971. bila je članica internacionalne umetničke grupe Illumination, koju je u Rimu osnovao japanski umetnik Nobuja Abe. Dugogodišnja saradnja sa grupom Biro za preventivnu imaginaciju dovela je do osnivanja njene filijale u Staroj Pazovi, u Brtkinom ateljeu, pod nazivom Biro za balkanizaciju umetnosti. Prvu samostalnu izložbu slika imala je 1964. godine u Rimu, nakon čega je izlagala na brojnim samostalnim i grupnim izložbama u zemlji i inostranstvu. Svoju prvu izložbu grupa je imala 1967. u Trentu, u Galeriji „L’Argentario“. Godine 2011. osnovala je Fondaciju Brtka–Kresoja, a izložbeni prostor u Petrovaradinu otvoren je 2012. godine. Dobitnica je brojnih nagrada i priznanja, od Diploma d’onore (Italija, 1962) do nagrade „Zlatna značka“ Kulturno-prosvetne zajednice Srbije (2009) i nagrade „Svetlost“ za životno delo (Stara Pazova, 2012). Njena dela nalaze se u brojnim muzejima i kolekcijama u zemlji i inostranstvu, a skulpture su joj postavljene u javnom prostoru (Vršac, Kikinda, Apatin, Stara Pazova). Akademska slikarka Mira Brtka spada u pionire apstraktnog likovnog izraza u slovačkoj umetnosti. Sahranjena je na staropazovačkom groblju.

Izvori:

http://www.msuv.org/program/2014-12-brtka_in_memoriam.php“>http://www.msuv.org/program/2014-12-brtka_in_memoriam.php (sa sajta Muzeja savremene umetnosti u Novom Sadu)

http://www.slovackizavod.org.rs/sr/licnosti/1604″>http://www.slovackizavod.org.rs/sr/licnosti/1604 (sa sajta slovačkog zavoda)

Borislav – Bora Banovčanin

 Borislav – Bora Banovčanin (Golubinci, Srem, 1. 1. 1932 – Beograd, 18. 10. 2002) bio je doktor veterine i profesor univerziteta. Osnovnu školu završio je u Golubincima, a gimnaziju u Zemunu 1951. godine. Veterinarski fakultet u Beogradu upisao je 1952, a diplomirao 1959. godine. Posle kratkog rada kao praktikant veterinar u PIK „Belje“ u Baranji, 1961. godine izabran je za asistenta na Katedri za patologiju Veterinarskog fakulteta u Beogradu. Doktorsku disertaciju „Izučavanje patomorfologije pseudotuberkuloze veštački inficiranih laboratorijskih životinja“ odbranio je 1964. godine. Tokom akademske karijere napredovao je od asistenta do redovnog profesora, što je postao 1985. godine. U naučnom radu bavio se patologijom domaćih i divljih životinja, posebno pseudotuberkulozom glodara, tuberkulozom i zaraznim bolestima divljači. Od 1985. godine posebno se posvetio istraživanjima patologije divljači i zdravstvenoj zaštiti lovne faune. Bio je spoljni naučni savetnik za zdravstvenu zaštitu divljači u nacionalnom parku Brioni (1978–1990). Objavio je više od 70 naučnih i stručnih radova u zemlji i inostranstvu. Autor je udžbenika „Patologija za srednje veterinarske škole“ i poglavlja „Bolesti divljači“ u enciklopediji lovstva. Za svoj naučni i pedagoški rad dobio je više priznanja, među kojima Pohvalnicu i Zahvalnicu Veterinarskog fakulteta u Beogradu, kao i Plaketu i Zlatan orden Lovačkog saveza Srbije (1986).

Literatura:

Znamenite ličnosti Srema od I do XXI veka, Sremska Mitrovica, 2003.

Izvor:

https://srpskaenciklopedija.rs/books/slovo-b/page/banovcanin-borislav

Miroslav Bakić

 Miroslav Bakić (Stara Pazova, 1933 – Novi Sad, 1981) bio je pravnik, advokat, konzul, pokrajinski sekretar za spoljne poslove. Otac Miloš bio je mesar i majka Leposava devojačko Radovac bila je iz Dobrinaca. Miroslav je osnovnu školu završio u Staroj Pazovi. Kako je to često bivalo u Sremu, jedan od muških potomaka nasleđivao je očev poziv, te je Miroslav već rođenjem bio usmeren u tom pravcu. Mesarski zanat je veoma voleo i pored oca vrednog i ambicioznog mesara, usavršio ga je do te mere da je mogao samostalno da vodi radnju. Međutim, Drugi svetski rat prekinuo je taj put, pa je Miroslav odlučio da upiše Veterinarski fakultet u Beogradu. Iako je uspeo da se upiše, razočaran što njegovi drugovi nisu imali istu priliku, odustaje od studija i 1953. godine, sledeći stope starijeg brata Miloša, upisuje Pravni fakultet u Beogradu. Tokom studija radio je različite poslove, između ostalog bio je dopisnik novinskog lista „Novosti“. Prvo radno mesto bilo mu je u Ministarstvu spoljnih poslova u Beogradu, gde je proveo oko dve godine. Godine 1962. odlazi u Bukurešt na mesto vicekonzula u ambasadi. Tokom njegovog službovanja, 1966. godine ambasadu je posetio predsednik Josip Broz Tito sa suprugom Jovankom. Nakon tri godine službe u Rumuniji, vraća se u Beograd, a 1969. godine odlazi u Prag na mesto konzula. Po povratku ponovo radi u Ministarstvu spoljnih poslova, ali zbog političkih dešavanja napušta tu službu i otvara advokatsku kancelariju u Staroj Pazovi, u kući trgovca Mite Ječinca. Kao advokat nije dugo radio, jer svoj rad nije mogao da naplati ljudima sa kojima je odrastao. Godine 1974. u njegovu kancelariju dolazi Nikola Kmezić, predsednik Izvršnog veća AP Vojvodine, koji mu nudi mesto pokrajinskog sekretara za spoljne poslove. Miroslav prihvata ponudu i 1975. godine prelazi u Novi Sad. U slobodno vreme bavio se lovom i šahom, u kojem je postigao zapažene rezultate. U Staroj Pazovi bio je predsednik šahovskog kluba, a u Novom Sadu obavljao je funkciju predsednika Pokrajinskog šahovskog saveza Vojvodine. Bio je oženjen Vukicom iz Iriga, ekonomistkinjom, sa kojom je imao ćerku Mirjanu. Miroslav je sahranjen na staropazovačkom groblju.

Literatura:
Pazovačko ogledalo, br. 103, decembar 2014, „Pazovačke porodice“, str. 38–41, autor Milivoj Kovačević